Білекті бірді жығар,
Білімді мыңды жығар.
«Білекті бірді жығар, Білімді мыңды жығар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Білекті, яғни күшті адам бір адамды жеңеді, ал білімді адам мыңды жеңеді. Дене күші бір адамға ғана жетеді, ал білім көпшілікке әсер етеді: ақылды шешім, дәлелді сөз, жаңа құрал мыңдаған адамның ісін шешеді. Мақал білімнің күштен әлдеқайда артық екенін санмен көрсетеді. «Жығу» мұнда жеңу, ұту мағынасында.
Образдар мен теңеулер
Білек — дене күшінің бейнесі, қазақ күресінде жеңістің құралы. «Жығу» — күрестегі басты әрекет: қарсыласты жерге салу. Мақал күрес алаңынан алынған бейнеге құрылған, бірақ санды ұлғайтады: бір мен мың. «Білекті — білімді» дыбыстық ұқсастығы мен асыра айту ойды есте қалдырады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Күшке сенетін жасқа білімнің артықшылығын түсіндіргенде немесе ақылмен ойлап, көпшілікке пайда әкелген адамды мақтағанда айтылады. Мысал: «Ол бір ойлап тапқан құрылғысымен бүкіл ауылдың суын шешті. Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар».
Қолданылу жағдаяттары
— Той үстінде балуан жігіт пен инженер досы әзілдесіп отырғанда, ақсақал мақалды айтып, екеуін де мақтайды.
— Шахмат үйірмесінде бапкер күреспен де айналысатын балаға ойлап ойнаудың пайдасын түсіндіріп, мақалды айтады.
Bilimdi myńdy jyǵar.