Ақылды мен ақымақ туралы — 3-бет 1532
Сұрыптау:
Ақылдыға айтқан сөз жөнін табар,
Ақымаққа айтқан сөз далада қалар.
Ақымаққа айтқан сөз далада қалар.
Негізгі мағынасы Ақылды адамға айтылған сөз жерде қалмайды: ол оны тыңдап, ойланып, қажетін алып, ісіне жаратады…
Ақылдыға ар қымбат,
Ақымаққа жан қымбат.
Ақымаққа жан қымбат.
Негізгі мағынасы Ақылды адамға ар қымбат, ақымаққа жан қымбат. Ақылды кісі үшін ең бағалы нәрсе — абырой, намыс, ұят…
Ақылдыға - заң, ақымаққа - таяқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылды адамға тәртіп пен ереже жеткілікті, ол дұрыс жолды сөзбен де…
Ақылдыға - ишарат, ақымаққа - таяқ.
Негізгі мағынасы Ақылды адамға ишарат, яғни ыммен, емеурінмен білдіру жетеді, ал ақымақ таяқ тимейінше түсінбейді…
Ақылды десе болар, сұрамай білгенді,
Жомарт десе болар, сұратпай бергенді.
Жомарт десе болар, сұратпай бергенді.
Негізгі мағынасы Сұрамай-ақ білетін адамды ақылды деп атауға болады, сұратпай-ақ беретін адамды жомарт деп атауға…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ақылды дос аздырмайды.
Негізгі мағынасы Ақылды дос сені жаман жолға түсірмейді, адастырмайды, азғындатпайды. Ол қателескеніңді көрсе…
Ақылды жігіт атқа да қонар,
таққа да қонар.
таққа да қонар.
Негізгі мағынасы Ақылды жігіт атқа да мінеді, таққа да отырады: жорыққа шықса, жолы болады, ел басқарса, басқара…
Ақылды жылдығын,
Ақылсыз күндігін ойлайды.
Ақылсыз күндігін ойлайды.
Негізгі мағынасы Ақылды кісі бір жылдың қамын ойлайды, ақылсыз тек бүгінгі күннің қамымен жүреді. Ақылды малшы қыстың…
Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезін салыстырып көрсетеді: ақылды адам өз ісіне, яғни еңбегіне, ойына, қабілетіне…
Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ түсіне сенеді.
Ақымақ түсіне сенеді.
Негізгі мағынасы Ақылды адам ісіне, яғни өз еңбегіне, қолындағы нақты шаруасына сенеді, ал ақымақ түсіне сенеді…
Ақылды «көндім» десе,
Ақымақ «жеңдім» дейді.
Ақымақ «жеңдім» дейді.
Негізгі мағынасы Дау-дамайда ақылды адам «көндім» деп тоқтайды, ал ақымақ «жеңдім» деп кеуде қағады. Ақылды кісі…
Ақылды көрші - төрің,
Ақымақ көрші - көрің.
Ақымақ көрші - көрің.
Негізгі мағынасы Ақылды көрші — сенің төрің, яғни құрметің, абыройың, жайлы орның; ақымақ көрші — көрің, яғни бейітің…
Ақылды қария - ағып тұрған дария.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақыл-кеңесі мол, өмір көрген қарияның орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында қария…
Ақылды қарт айып іздемейді.
Негізгі мағынасы Ақылды қарт адам өзгеден мін іздеп, ұсақ-түйекке ұрыспайды, кісінің кемшілігін бетіне басып, айыптауға…
Ақылды қасыңнан қорықпа,
Жарымес досыңнан қорық.
Жарымес досыңнан қорық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылды адам жақын болса да, одан сескенудің қажеті жоқ, ал жарымес, яғни…
Ақылды қателессе,
Басынан көреді.
Ақымақ қателессе,
Досынан көреді.
Басынан көреді.
Ақымақ қателессе,
Досынан көреді.
Негізгі мағынасы Ақылды адам қателессе, оның себебін өз басынан көреді, ал ақымақ қателессе, кінәні досынан іздейді…
Ақылды мақтанса, іс тындырар,
Ақымақ мақтанса, аяғын сындырар.
Ақымақ мақтанса, аяғын сындырар.
Негізгі мағынасы Ақылды мақтанса, ісін тындырады, ақымақ мақтанса, аяғын сындырады. Ақылды адам бір нәрсені істеймін…
Ақылды мен ақылды,
Ақыл жәйін кеңесер;
Ақылсыз бен ақылсыз
Ақыл таппай егесер.
Ақыл жәйін кеңесер;
Ақылсыз бен ақылсыз
Ақыл таппай егесер.
Негізгі мағынасы Екі ақылды кездессе, ақылдың жайын кеңеседі, яғни іс туралы байыпты ақылдасады. Екі ақылсыз кездессе…
Ақылды мен ақымақ келісе алмас,
Атан түйе текемен сүзісе алмас.
Атан түйе текемен сүзісе алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылды адам мен ақымақ адамның ойы, түсінігі, мінезі бір арнаға түспейтінін білдіреді…
Ақылдымен сөйлессең,
Ақылыңа ақыл қосылар.
Ақымақпен сөйлессең,
Өз ақылың тосылар.
Ақылыңа ақыл қосылар.
Ақымақпен сөйлессең,
Өз ақылың тосылар.
Негізгі мағынасы Ақылды адаммен әңгімелессең, өз ақылыңа жаңа ой қосылады, ақымақпен сөйлессең, бар ақылың да тұйыққа…
Ақылдыны алысым деме,
Ақылсызды жақыным деме.
Ақылсызды жақыным деме.
Негізгі мағынасы Ақылды адамды алыс деп жатсынба, ақылсызды туысым, жақыным деп жаныңа тартып, оған арқа сүйеме. Ел…
Ақылдының алды,
Ағып жатқан дария.
Сараң адамның алды,
Қу тақыр, шөл жазира.
Ағып жатқан дария.
Сараң адамның алды,
Қу тақыр, шөл жазира.
Негізгі мағынасы Ақылды адамның алды ағып жатқан дария, ал сараң адамның алды қу тақыр, шөл жазира. Алды дегені — оның…
Ақылдының алдымен жүр,
Ақымақтың артымен жүр.
Ақымақтың артымен жүр.
Негізгі мағынасы Ақылды адамның алдында жүру қауіпті емес: ол арқаңнан соқпайды, қателессең, ескертіп, жөн сілтейді. Ал…
Ақылдының соңына ер, жолың болар,
Тиянақтының ісін көр, көңілің толар.
Тиянақтының ісін көр, көңілің толар.
Негізгі мағынасы Екі тармақта екі кеңес бар: ақылды кісінің соңынан ерсең, жолың болады, тиянақты адамның ісіне…
Ақылдының сөзі қысқа,
айтса нұсқа.
айтса нұсқа.
Негізгі мағынасы Ақылды адамның сөзі қысқа болады, бірақ айтса, үлгі боларлықтай дәл, мәнді болады. Ол сөзді көбейтпей…
Ақылдының сөзінен енші алып қал.
Негізгі мағынасы Ақылды адамның сөзінен өзіңе енші алып қал, яғни оның айтқан кеңесінен өз үлесіңді ал, есіңе тоқы…
Ақылды өтірік шаршатады.
Негізгі мағынасы Өтірік ақылды шаршатады: шындық бір-ақ рет айтылады да, есте өзі сақталады, ал өтірікті ойлап табу…
Ақылды ұры өз ауылын тонамас.
Негізгі мағынасы Ақылды ұры өз ауылын тонамайды дейді. Мақал тіпті жаман адамның да өз еліне, туысына зиян тигізбеуге…
Ақылды шалалығын байқатпайды,
Оқыған балалығын байқатпайды.
Оқыған балалығын байқатпайды.
Негізгі мағынасы Ақылды адам шалалығын, яғни білмейтін, толық меңгермеген тұсын байқатпайды, ал оқыған адам балалығын…
Ақыл жасқа қарамайды, басқа қарайды.
Негізгі мағынасы Ақыл адамның жасына емес, басына қарап бітеді: жас та ақылды, үлкен де ақылсыз болуы мүмкін. Мақал…
Ақыл - жастан, асыл - тастан.
Негізгі мағынасы Асыл тас кәдімгі тастың арасынан шығады; ақылды сөз де кейде жасы кіші адамның аузынан шығады. Мақал…
Ақыл - жас ұланнан,
Жүйрік - тай, құнаннан.
Жүйрік - тай, құнаннан.
Негізгі мағынасы Адамның ақылы жас ұлан кезінде-ақ байқалады, жылқының жүйріктігі тай мен құнан шағында білінеді. Мақал…
Ақыл қалмас қашқанда,
Дегбір қалмас сасқанда.
Дегбір қалмас сасқанда.
Негізгі мағынасы Қорқып қашқан адамның есі шығады, ақылы қалмайды, сасқан, абдыраған адамның дегбірі, яғни сабыр-байызы…
Ақыл қонбаған жігітке,
Бақыт та қонбайды.
Бақыт та қонбайды.
Негізгі мағынасы Басына ақыл қонбаған жігітке бақыт та қонбайды. Мақал бақыт пен ақылды бір-біріне байланыстырады…
Ақылсыз адам айқайлай,
Жан-жағын жайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай,
Жан-жағын байқай келеді.
Жан-жағын жайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай,
Жан-жағын байқай келеді.
Негізгі мағынасы Екі адам бір жолмен келе жатыр. Бірі айқайлап, жолындағының бәрін басып-жаншып, жан-жағына қарамай…
Ақылсыз бас аяққа тыным бермейді,
Сәурік айғыр саяққа тыным бермейді.
Сәурік айғыр саяққа тыным бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдағы орынсыз қимыл, ойсыз әрекет тыныштық бермейтінін аңғартады. Ақылсыз кісі не істесе…
Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық.
Негізгі мағынасы Ақылсыз дос білместіктен саған зиян келтіруі мүмкін: жақсылық жасаймын деп ісіңді бүлдіреді, сырыңды…
Ақылсызды жіберсең, ойын бұзар,
Арамзаны жіберсең, жиын бұзар.
Арамзаны жіберсең, жиын бұзар.
Негізгі мағынасы Ойын-сауыққа ақылсызды жұмсасаң, ол ойынды бұзады: орынсыз сөзімен, ебедейсіз қылығымен көңілді шуды…
Ақылсыздың сүйгені жаман,
Ақымақтың түйгені жаман.
Ақымақтың түйгені жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақыл-парасаты жоқ адамның таңдауы да, қорытқан ойы да көбіне теріс болатынын білдіреді. Тура…
Ақылсыз жігіт -
Ауыздықсыз ат.
Ауыздықсыз ат.
Негізгі мағынасы «Ақылсыз жігіт — ауыздықсыз ат» деген мақал ақылы жоқ, сабырсыз, өзін тежей алмайтын адамның ісі де…