Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адам мінезін салыстырып көрсетеді: ақылды адам өз ісіне, яғни еңбегіне, ойына, қабілетіне сүйенеді; ақымақ адам күшке ғана сеніп, бәрін күшпен шешкісі келеді; ал әңгүдік өз түсіне, яғни орынсыз ырымға, болжалға, қиялға иек артады. Тура мағынасы — әрқайсысының сенетін тірегі әртүрлі. Астарлы мағынасы — адамды алға бастыратыны ақыл мен дұрыс іс, ал тек күшке немесе бос сенімге сүйену жаңылысқа ұрындырады.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «іс» — оймен жасалған пайдалы әрекет, тәжірибе мен жауапкершіліктің белгісі. «Күш» — ақылға жүгінбеген дөрекі мінезді білдіреді. «Түс» — нақты дәлелі жоқ қиял, бос сенім, ырымшылдықтың символы. Үш образ арқылы халық адамның ой-өрісін, таным деңгейін әдемі қарсы қояды.

Қазіргі өмірде

Бүгін бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, шешім қабылдау кезінде маңызды. Мысалы, біреу емтиханға дайындалмай, «бағым ашылар» деп қана сенсе, ол — түсіне сенгенмен бірдей; ал жүйелі дайындалған оқушы өз ісіне сенеді. Демек, табысқа жеткізетін жол — ақыл, еңбек және нақты әрекет.