Ақылсыздың сүйгені жаман,
Ақымақтың түйгені жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақыл-парасаты жоқ адамның таңдауы да, қорытқан ойы да көбіне теріс болатынын білдіреді. Тура мағынасында ақылы кеміс кісі жаман нәрсеге әуес болады, ал ақымақ адам қандай тұжырым жасаса да, оның түйіні дұрыс шықпайды. Астарлы мағынасы — адам өмірде сүйенетін өлшемі ақыл болуы керек; ақылсыздық адамды қате жолға, ал ойсыз шешім өкінішке әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сүйгені» — адамның ұнатқан, қалаған нәрсесі, яғни ниеті мен талғамы. Ал «түйгені» — көрген-білгенінен шығаратын қорытындысы, өмірлік тоқтамы. Халық осы екі сөз арқылы адамның ішкі мәдениетін, ойының сапасын көрсетеді. Егер ниет бұзылса, қалауы да бұзылады; егер ой әлсіз болса, түйіні де шикі болады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал асығыс шешім қабылдайтын, жалған ақпаратқа еріп кететін адамдарға дәл келеді. Мысалы, біреу интернеттегі тексерілмеген кеңеске сеніп, өз денсаулығына зиян келтіретін әрекет жасаса, бұл — ақылсыз таңдаудың салдары. Сондықтан кез келген іске ойланып, ақылмен қарау қажет.
Aqymaqtyń túıgeni jaman.