Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
252.1K
Қаралым
163
Орташа
Сұрыптау:
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы — әр...
Тең теңімен, тезек қабымен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың өзіне лайық, деңгейлес ортамен араласатынын білдіреді. Тура мағынасында — салм...
Ақымаққа айтқан сөз
ағып жатқан сумен тең.
Ақылдыға айтқан сөз
қолға ұстаған тумен тең.
ағып жатқан сумен тең.
Ақылдыға айтқан сөз
қолға ұстаған тумен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің қадірі тыңдаушының түсінігіне байланысты екенін айтады. Ақымақ адамға айтылған ақы...
Ел не демейді, есек не жемейді?
**Негізгі мағынасы** «Ел не демейді, есек не жемейді?» деген мақалдың тура мағынасы: ел-жұрттың сөзі көп, олар не айтпа...
Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жанында жүрген кісінің сапасы өте маңызды екенін аңғартады. Тура мағынасында, ақы...
Шалқайғанға шалқай,
Ол Пайғамбардың ұлы емес.
Еңкейгенге еңкей,
Ол әкеңнің құлы емес.
Ол Пайғамбардың ұлы емес.
Еңкейгенге еңкей,
Ол әкеңнің құлы емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қарым-қатынаста орынды мінез ұстауды үйретеді. Біреу паңданып, астамсып, өзін жоға...
Күш атасын танымас.
**Негізгі мағынасы** «Күш атасын танымас» деген мақал адамның күші тасып, бетімен кеткен кезде ол өз шегін, тәртіпті, т...
Ақыл - адам көрігі,
Ақылдың сабыр - серігі.
Ақылдың сабыр - серігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың адамды адам ететін ең басты көрік, сән екенін айтады. Тура мағынасында «көрік» —...
Алты аласы, бес бересі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір адамның ешкімге қарызы да, өкпесі де, дауы да жоқ екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Шалқайғанға шалқай,
Төбең көкке жеткенше.
Иілгенге иіл,
Басың жерге тигенше.
Төбең көкке жеткенше.
Иілгенге иіл,
Басың жерге тигенше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста өз орныңды сақтауды үйретеді. Тура мағынасында: кім менменсіп, ша...
Иттің боғы дәрі болса, дарияға тышады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай пайдасы бардай көрінген нәрсенің шын мәнінде түкке тұрғысыз екенін әжуа етеді. Ег...
Әркімнің өз қолы өзіне қарай бүкір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әр адамның өз қолы өзіне қарай иіліп, өз денесіне жақын тұрады. Астарл...
Боранды күні боқ құтырады,
Бала мен ит құтырады.
Бала мен ит құтырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — боранды, жайсыз күні далада мазасыздық күшейіп, бала мен иттің тынымсы...
Қасқыр айдағанға көнбес,
Шошқа байлағанға көнбес.
Шошқа байлағанға көнбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырды айдап бағындыру қиын, шошқаны байлап ұстау да оңай емес. Астар...
Заманың түлкі болса, тазы боп шал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: замандағы жағдай түлкідей қулыққа, айлаға толы болса, оған тазыдай шапш...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Сөздің көркі — мақал,
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің сәні мен ойдың мәні қысқа, ұтқыр айтылған мақал-мәтелде екенін көрсетеді. Яғни, жа...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.