Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.7K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Арғымақ аттың баласы,
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, арғымақтың баласына да бір ортақ қасиетті меңзейді: тектілік дабырамен емес, с...
Есекті отқа айдасаң, боққа қашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі мен әдеті оңай өзгермейтінін білдіреді. Есекті отқа айдасаң да, ол жылы ор...
Аңқау елге - арамза молда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, білімді не беделді болып көрінген адамның аңқау, сенгіш елді алдап кетуі...
Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады.
**Негізгі мағынасы** Құс қанатының күшімен биікке көтеріледі, ал құйрығы оған қонғанда тепе-теңдік беріп, бағыттайды. М...
Қайрат - қыран, қайғы - жылан.
**Негізгі мағынасы** «Қайрат – қыран, қайғы – жылан» деген мақал адам мінезіндегі екі қарама-қарсы күйді салыстырады. Қ...
Ұқсамасаң тумағыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-біріне ұқсамайтын, мінезі, ойы, ісі сәйкес келмейтін адамды «тумағ...
Сен тұр, мен атайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі өзің істей алмайтындай әлсіз көрінгенде, басқа біреуді алға ш...
Жақсы көргенін,
Жаман бергенін айтады.
Жаман бергенін айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен танымын көрсетеді: жақсы көрген нәрсесін ол мақтап, жақсы жағынан...
Өнер жаны - құштарлық,
Жауы - іштарлық.
Жауы - іштарлық.
**Негізгі мағынасы** Өнердің өмір сүруі мен дамуы үшін ең керегі — құштарлық, яғни талпыныс, сүйіспеншілік, ынта. Адам ө...
Қыздың көзі - қызылда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыздың көзі қызыл түске, әсемдікке, сән-салтанатқа тез түседі деген ұғы...
Таста тамыр жоқ,
Төреде бауыр жоқ.
Төреде бауыр жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тас та, төре де туған-туыстың орнын баса алмайды. Астарлы мағынасы: ада...
Өзім білем деген өрге баспас.
**Негізгі мағынасы** «Өзім білем деген өрге баспас» деген мақал адамның өзін тым жоғары қойып, өзгенің ақылын тыңдамайты...
Қой аузынан шөп алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өте жуас, момын, ешкімге зияны жоқ, тыныш мінезді адамды сипаттайды. Тура мағынасында қой...
Таңдаған тазға жолығады,
Ақылы азға жолығады.
Ақылы азға жолығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өз таңдауының, өз бағытының нәтижесінде белгілі бір жанға жолығады...
Соқыр атқа қотыр ат үйір.
**Негізгі мағынасы** «Соқыр атқа қотыр ат үйір» деген мақалдың тура мағынасы — кемістігі бар, әлсіз екі аттың бір-бірін...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.