Ақылды мен ақымақ туралы — 5-бет 1532
Сұрыптау:
Ақың кетсе, зерекке кетсін.
Негізгі мағынасы Ақың, яғни біреуге төлейтін ақың, кететін болса, ол зерек, ісін білетін адамға кетсін дейді. Ұста…
Ақырғанның бәрі арыстан емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақырған, қатты дауыстаған жануардың бәрі бірдей арыстан емес. Астарлы…
Ақырын ойламаған білгенін істер.
Негізгі мағынасы Ісінің ақырын, яғни соңы немен бітетінін ойламаған адам білгенін істейді: көңілі қалай қаласа, солай…
Ақырып хан болмайды,
Бақырып бай болмайды.
Бақырып бай болмайды.
Негізгі мағынасы Ақырып айғайлағанмен ешкім хан болмайды, бақырып шулағанмен ешкім бай болмайды. Билік пен байлыққа…
Ала жылан, аш бақа.
Негізгі мағынасы «Ала жылан, аш бақа» — бір-біріне мүлде ұқсамайтын, тіпті сыйыспайтын екі жұпты салыстыру арқылы…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ала қойда кінә жоқ, жүні болмаса.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ала қойдың өзінде мін жоқ, егер жүнсіз болса, оның кемшілігі емес. Астарлы…
Алаңғасарға әрі құла десе, бері құлар.
Негізгі мағынасы Алаңғасар адам — ойы шашыраңқы, байыппен әрекет етпейтін, айтқанды толық ұқпайтын кісі. Мұндай адамға…
Ала ойлаған алысқа бармайды.
Негізгі мағынасы Ала ойлаған, яғни ортақ іске іштей қарсы, жаман ниетпен жүрген адам алысқа бармайды дейді. Мақал…
Аласаны атқа санама,
Жақсыны жатқа санама.
Жақсыны жатқа санама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы көрініске не алыстағы атаққа қарап бағаламауды ескертеді. «Аласаны атқа…
Ала шапанды молда да бір,
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
Негізгі мағынасы Ала шапан киген молда мен ала қанатты сауысқан бір: екеуі де арам ниетті. Сен жығылсаң — қасыңда…
Алаша тұқымын танытпас,
Жүк көтеріп жарытпас.
Жүк көтеріп жарытпас.
Негізгі мағынасы Алаша — асыл тұқымды түйе мен жабы түйеден туған будан. Мақал бойынша ол асыл тұқымының қасиетін…
Албасты қабаққа қарап басады.
Негізгі мағынасы Албасты қабаққа қарап басады деген мақал адамның ішкі күйі мен сыртқы келбетінің, әсіресе қабағының…
Алғырды мақта, өткірді сақта.
Негізгі мағынасы Қабілетті, ісі өнімді адамды мадақта, ал өткір нәрсені абайлап сақта деген кеңес. Алғыр құсты, алғыр…
Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
Негізгі мағынасы Алғыр, зерек жігіт істі ақылмен, есеппен атқарады: қиын жұмыстың да ретін тауып, жеңілдетіп алады. Ал…
Алданған алмай тұрып сенбейді.
Негізгі мағынасы Бір рет алданған адам затты қолына алмайынша ешкімге сенбейді. Ол уәдеге, сөзге, ауызша келісімге…
Алдаспан құрал емес,
Ақыл құрал.
Ақыл құрал.
Негізгі мағынасы Алдаспан — батырдың өткір қылышы, бірақ мақал оны нағыз құрал санамайды: адамның шын қаруы — ақыл…
Алдау - зұлымдық, алдану - аңғырттық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды екі қателіктен сақтандырады: біріншісі — алдау, екіншісі — алдану. Алдау — өз пайдасы…
Алдау мен өтірік - сұмның ісі.
Негізгі мағынасы Алдау мен өтірік айтатын адам — сұм, яғни ниеті бұзық, екіжүзді кісі деген ой айтылады. Мақал тура…
«Алдияр, алдияр!» десе, далияр.
Негізгі мағынасы Біреуге қайта-қайта «алдияр, тақсыр» деп жағына берсең, ол шалқайып, өзін шынымен де ұлы санап шыға…
Алдына келгенді тістейді,
Артына келгенді тебеді.
Артына келгенді тебеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мінезі асау, ашуға тез берілетін, ызақор адамды сипаттайды. Мұндай кісі алдына келгенді де…
Алдынан дау,
Артынан сөз кетпеген.
Артынан сөз кетпеген.
Негізгі мағынасы Алдында — дау, артында — сөз, яғни өсек-аяң. Мақал үнемі біреумен таласып жүретін, артынан жұрттың…
Алжыған төбет айға қарап үреді.
Негізгі мағынасы Алжыған төбет айға қарап үреді деген мақал сырт көзге пайдасыз, мәнсіз әрекетті әжуалайды. Мұнда тура…
Алма піс, аузыма түс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам еңбектенбей, дайын дүниенің өзіне өзі келуін күтетін жалқаулықты меңзейді. Тура…
Алмасты алмас кеседі.
Негізгі мағынасы Алмасты алмас кеседі дейді: ең қатты нәрсені тек өзіндей қатты нәрсе ғана жеңеді. Мақал мықтыға тек…
Алмастың жауы - қорғасын.
Негізгі мағынасы Ең қатты тас саналатын алмастың, сондай-ақ өткір болат жүздің жауы ретінде жұмсақ қорғасын аталады…
Алпыс қарсақ ат болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: алпыс қарапайым қарсақ жиналса да, олардан ат шықпайды. Астарлы мағынасы…
Алпыс құлан ат болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алпыс құланнан бір жүйрік ат шықпайды, яғни жабайы аң қанша көп болса да…
«Алтаумын» деме, жетеуге жолығасың,
«Жетеумін» деме, сегізге жолығасың.
«Жетеумін» деме, сегізге жолығасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз күшіне тым сеніп, паңданбауды ескертеді. Тура мағынасында «алтаумын» немесе…
Алты аласы, бес бересі жоқ.
Негізгі мағынасы Біреудің алатыны да, беретіні де жоқ — оның ешкіммен есеп айырысатын ісі жоқ. Бұл тұрақты тіркес…
Алтын қарғы ит мойнында да жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің мойнында алтыннан жасалған қарғы да болуы мүмкін. Астарлы мағынасы…
Алтын мен күміс, әманда, таспен бірге жатады
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: алтын мен күміс сияқты қымбат металдар көбіне тас, құм, қарапайым топырақ…
Алтыннан қымбат сөз айтсаң,
Ақымақ құлақ аспайды.
Ақымақ құлақ аспайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ең бағалы сөзді айтсаң да, ақылы кем, түсінігі таяз адам оны тыңдамайды…
Алуа дегенмен ауыз тұшымас.
Негізгі мағынасы «Алуа, алуа» деп қанша айтсаң да, ауызға тәттілік келмейді: тәттіні сезіну үшін оны жеу керек. Мақал…
Алуан-алуан жүйрік бар,
Әліне қарай шабатын.
Әліне қарай шабатын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр адамның, әр істің, әр қабілеттің өз өлшемі бар екенін білдіреді. Тура мағынада…
Алушы мал таныса,
Сатушыға не тұрыс.
Сатушыға не тұрыс.
Негізгі мағынасы Алушы малды жақсы танитын болса, сатушыға дауласып, бағаны көтеріп тұратын не қалады? Малдың жасын…
Алушыны аңдушы жеңер.
Негізгі мағынасы Алушыны аңдушы жеңеді дейді: ұрыны сергек күзетші ұтады. Мақал сақтықтың күшін айтады: біреу ұрламақ…
Алыстағы әулиеден,
Жақындағы машайық артық,
Танымайтын періштеден,
Танитын шайтан артық.
Жақындағы машайық артық,
Танымайтын періштеден,
Танитын шайтан артық.
Негізгі мағынасы Алыста жүрген әулиеден гөрі жаныңда тұрған қарапайым шейх пайдалырақ, танымайтын періштеден гөрі таныс…
Алыстан ердің дәрібі бар,
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
Негізгі мағынасы Алыстан қарасаң, ердің айбыны, дәрібі зор көрінеді, ал жақын барсаң, баладай қарапайым. Тау да солай…
Алыстан үрген ит қаппас,
Төбеге төменнен су ақпас.
Төбеге төменнен су ақпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: алыста тұрған иттің үргені қауіп төндірмейді, ал төбенің басына төменнен…
Алыстың жақыны бар,
Тентектің мақұлы бар.
Тентектің мақұлы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алыста жүрген адамның да жанашыры, сүйеніші болады; ал тентек, жөнсіз…