Ақылды көрші - төрің,
Ақымақ көрші - көрің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көршінің адам өміріндегі орны өте маңызды екенін айтады. Ақылды, тәрбиелі, сабырлы көрші болса, ол үйге береке әкеледі, қуанышқа ортақтасады, қажет кезде қолұшын береді. Мұндай көрші — төрдей қадірлі, яғни сыйлы, жақын, сүйеніш адам. Ал ақымақ, ойсыз, тентек көрші болса, ол тыныштықты бұзады, дау-дамай туғызады, көңілге қаяу салады. Сондықтан мақал тура мағынасында көршіні таңдауға болмайтынын, ал астарлы мағынасында адамның айналасындағы орта оның өмір сапасына қатты әсер ететінін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «төр» — үйдің ең құрметті, ең сыйлы орны. Ақылды көршінің төрге теңелуі оның қадірін, сыйлығын, пайдасын көрсетеді. Ал «көр» — қараңғы, суық, қайғылы ұғым. Ақымақ көршінің көрге теңелуі оның зиянын, берекесіздігін, тіпті адамға сор әкелетінін астарлайды. Яғни мақал ақылды адаммен жақын болу — қуаныш, ал ақылсызбен араласу — қасірет екенін бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өзекті. Пәтерде, аулада не ауылда көршімен татулық сақтау — тыныш өмірдің кепілі. Мысалы, бір үйдің көршісі шу шығармай, қажет кезде баланы қарап, қарт адамға көмектесіп тұрса, ондай көрші көпке сыйлы болады. Ал керісінше, ұсақ нәрседен жанжал шығарып, тыныштық бермейтін адам бүкіл аулаға қолайсыздық тудырады.
Aqymaq kórshi - kóriń.