Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ түсіне сенеді.
«Ақылды ісіне сенеді, Ақымақ түсіне сенеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақылды адам өз ісіне, еңбегіне, нақты нәтижесіне сенетінін білдіреді. Ол бос қиялға емес, шынайы әрекетке сүйенеді. Ал ақымақ адам түсіне, яғни ойдан туған белгілерге, жорамалға, орындалмайтын елеске сеніп, соған арқа сүйейді. Астарлы мағынасы — адамды оймен емес, іспен өлшеу керек; ақыл парасат жоспар құрып, әрекетке айналса ғана пайда береді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «іс» — адамның шын еңбегі, тәжірибесі, қолмен атқарған ісі. «Түс» — анық дәлелі жоқ, өткінші елес, қиял, сенімсіз ишара. Халық мұнда ақыл мен алдамшы елесті қарама-қарсы қояды. Яғни біреу нақты әрекетке, екіншісі бос үмітке сүйеніп отыр деген ой беріледі. Бұл салыстыру арқылы сөздің емес, істің салмағы басым екені аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өте орынды. Мысалы, бір оқушы емтиханға дайындалудың орнына «түсімде жақсы баға көрдім, демек бәрі жақсы болады» деп сенсе, ол — ақымақтыққа жақын қадам. Ал ақылды оқушы күн сайын оқып, тапсырма орындап, нәтижесін өз еңбегінен күтеді. Сондықтан мақал адамды қиялға ермей, нақты іске көшуге үндейді.
Aqymaq túsine senedi.