Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ түсіне сенеді.
«Ақылды ісіне сенеді, Ақымақ түсіне сенеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Ақылды адам ісіне, яғни өз еңбегіне, қолындағы нақты шаруасына сенеді, ал ақымақ түсіне сенеді: түсінде көргенін жорып, болашақты соған қарай болжайды. Мақал іс пен қиялды қарсы қояды. Түс мұнда тек ұйқыдағы көрініс емес, жалпы бос үміт, ырым, сәттілікті күту. Ақылды кісі жақсы түс көрсе қуанар, бірақ тағдырын соған байламайды, шаруасын өзі тындырады. Ақымақ болса, еңбектің орнына жақсылықтың өзінен-өзі келуін күтеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдың қос жолы ісіне — түсіне ұйқасымен байланысқан: екі сөз дыбысы жағынан ұқсас, мағынасы жағынан алшақ. Қазақ тұрмысында түс жору кең тараған: жақсы түсті жақсылыққа жорыған, жаман түсті «Түс — түлкінің боғы» деп елемеген. Мақал бұл әдетті жоққа шығармайды, бірақ шекарасын көрсетеді. Іс — мал бағу, егін салу, ұсталық сияқты маңдай термен келетін нәрсе; түс — ұйқыда келетін, ешбір еңбексіз көрінетін сурет.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақал іс бастаудың орнына сәттілік күтіп жүрген, лотереяға, балгерге, жорамалға сенген адамға айтылады. Үні — жеңіл мысқыл немесе сабырлы ескерту. Әжесі жақсы түс көрдім деп қуанып айтқанда, оны мазақтау үшін қолдану әдепсіз: мақал түс көрген адам туралы емес, ісін тастап, түске ғана қараған адам туралы. Мысал: «Ақылды ісіне сенеді, ақымақ түсіне сенеді. Емтиханға түс емес, дайындық көмектеседі».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдағы жігіт түсінде көп жылқы көрдім деп бақтың келуін күтіп, қора-жайын жөндемей жүргенде, ағасы оны жұмысқа шақырады.
— Сауда жүрмей жатқан базардағы саудагер ырым іздемей, бағасын қайта қарап, тауарын көрнекі орналастырады; ертеңіне сатылым көбейеді.
Aqymaq túsine senedi.