Ақылды қарт айып іздемейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ақылды қарт адам өзгеден мін іздеп, ұсақ-түйекке ұрыспайды, кісінің кемшілігін бетіне басып, айыптауға құмар болмайды. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да бұл сөз үлкеннің сабырлы, байыпты, кешірімді болуы керегін аңғартады. Ақылдың белгісі — біреудің қателігін қазбаламай, жақсы жағын көре білу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарт» — жай ғана жасы үлкен адам емес, өмір көрген, тәжірибесі мол, сөзге де, іске де салмақпен қарайтын тұлға. «Айып іздемейді» деген тіркес адамның пендешілігін емес, кеңдігін көрсетеді. Яғни ақылды кісі өз беделін өзгеге мін тағумен емес, сабыр мен парасатпен танытады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал отбасында, жұмыста, көпшілік ортада өте орынды айтылады. Мысалы, ұжымда бір әріптес қателессе, ақылды басшы оны жұрт алдында жамандамай, оңаша түсіндіріп, түзелуіне мүмкіндік береді. Сол арқылы татулық сақталып, сенім күшейеді.