Ақылсыз бас аяққа тыным бермейді,
Сәурік айғыр саяққа тыным бермейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамдағы орынсыз қимыл, ойсыз әрекет тыныштық бермейтінін аңғартады. Ақылсыз кісі не істесе де жөнін таппай, өзіне де, айналасына да тынымсыздық әкеледі. Астарында ақыл мен сабыр болмаса, іс берекеге емес, мазасыздыққа ұласатыны айтылған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бас» – адамның ой-санасы, ақылы. «Аяққа тыным бермейді» дегені – ойсыздықтың, асығыстықтың салдарынан адам тоқтамай, бір әрекеттен екіншісіне ұрынып жүреді деген бейне. Ал «сәурік айғыр» – асау, жуасымайтын, үйірге сыймайтын жылқы. «Саяққа тыным бермейді» тіркесі жалғыз жүрген малды мазалап, тыныштық бұзатын мінезді көрсетеді. Яғни, ақылсыз адамның әрекеті асау айғырдай елге де, өзіне де тыныштық бермейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ойланбай шешім қабылдайтын, бір іске тұрақтамайтын адамдарға қатысты қолданылады. Мысалы, біреу жұмысты жиі ауыстырып, әр жерде дау шығарып жүрсе, «ақылсыз бас аяққа тыным бермейді» деп айтуға болады. Мұндайда мақал адамды сабырлы болуға, істің соңын ойлауға үндейді.
Sáýrik aıǵyr saıaqqa tynym bermeıdi.