Адам туралы — 86-бет 4641
Сұрыптау:
Оқалақ тиген танадай өкіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай әлсіз көрінгеннің өзі ауыр тиіп, жанға батқанда қатты дауыстап, шағымданып кететінін…
Оқ жетпес жерге қылыш суырма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз қызбалыққа, өз күшінен тыс іске ұмтылмауға шақырады. Тура мағынасында…
Оқ қадалса, денеңнен суырарсың,
Жүрегіңе кек қадалса, не қыларсың?
Жүрегіңе кек қадалса, не қыларсың?
Негізгі мағынасы Денеге қадалған оқты суырып алуға, жараны емдеуге болады. Ал жүрекке кек қадалса, оны суырып тастайтын…
Оқсыз мылтық - таяқ.
Негізгі мағынасы Оғы жоқ мылтық — жай ғана темір таяқ: одан ешкім қорықпайды, онымен ешкімді қорғай алмайсың. Мақал кез…
Оқтау жұтқандай сіресіп.
Негізгі мағынасы «Оқтау жұтқандай сіресіп» деген мақал адамды тым қатып қалған, қимылы аз, ыңғайсыз тұрған күйде…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Оқтаулы мылтық бір күн тұрса, өзі атылады.
Негізгі мағынасы Оқталған мылтық ұзақ тұрса, бір күні өзінен-өзі атылып кетеді. Мақал жиналған қауіптің ерте ме, кеш пе…
О, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Негізгі мағынасы Бұл — дұға түріндегі мақал. Адам Құдайдан бала сұрайды, бірақ бала берсең, оған сана да бер дейді…
Оқығанның беті жарық,
Оқымағанның беті көн шарық.
Оқымағанның беті көн шарық.
Негізгі мағынасы Оқыған адамның жүзі ашық, жарқын; оқымағанның беті көннен тігілген шарықтай күңгірт, қатқыл. Бет мұнда…
Оқығанның көңілі тетік, сөзі майда.
Негізгі мағынасы Оқыған адамның көңілі ширақ, ойы сергек, ал сөзі жұмсақ, сыпайы. Білім адамды тек ақылды етпейді…
Олақ жаман, олақтан салақ жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қолынан іс келмейтін, епсіз адам жаман; ал одан да жаманы — жұмысын дұрыс…
Олақ қатын ұл туса,
Не шүмегі жоқ, не түбегі жоқ.
Не шүмегі жоқ, не түбегі жоқ.
Негізгі мағынасы Епсіз әйел ұл туады, бірақ бесікке керекті шүмек те, түбек те дайын емес. Қазақ бесігінде ұл балаға…
Олақтың сөзі орынсыз жамау сияқты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің де, істің де өз орнымен жасалуы керегін білдіреді. Олақ адам қандай іске араласса да…
Омырауына отын жарсаң да оянбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қалың ұйқыдағы, селқос немесе қырсық адамға айтылған. Тура мағынада біреудің омырауына от…
Омыртқаны ұстап отырғанша,
Қабырғаны қағып алып, тастай бер.
Қабырғаны қағып алып, тастай бер.
Негізгі мағынасы Омыртқаны ұстап, ұзақ мүжіп отырғанша, қабырғаны алып, етін жеп, сүйегін тастай бер. Омыртқада ет аз…
Омыртқаңмен ойлас,
Қабырғаңмен кеңес.
Қабырғаңмен кеңес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қандай да бір іске асықпай, терең ойланып, салмақпен шешім қабылдауға шақырады…
Он бес жас құйын қуған желмен тең.
Негізгі мағынасы Он бес жас құйын қуған желмен тең: он бес жасар жасөспірім құйынның соңынан ұйытқып соққан желдей…
Онда барса, оған сақ,
Мұнда келсе, бұған сақ.
Мұнда келсе, бұған сақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қай жерде жүрсе де, кіммен араласса да, әрдайым абай болуын ескертеді. Тура…
Ондай-ондай хан қызында да болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның қызы сияқты ең мәртебелі, тәрбиелі деген адамның өзінде де…
Он екі мүшең сау болса,
Дәулет емей немене?
Он саусағың сау болса,
Сәулет емей немене?
Дәулет емей немене?
Он саусағың сау болса,
Сәулет емей немене?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең үлкен байлығы — деннің саулығы екенін айтады. «Он екі мүшең сау болса» дегені…
Он екі мүшең сау болса,
Қара басың ханмен тең.
Қара басың ханмен тең.
Негізгі мағынасы Он екі мүшең сау болса, адамның ең үлкен байлығы — денсаулық екенін білдіреді. Тәні аман, дені бүтін…
Он пәленің тоғызы - тілден.
Негізгі мағынасы «Он пәленің тоғызы - тілден» деген мақал сөздің салмағын, тілдің адам өміріндегі аса қауіпті де, аса…
Онсыз да шығайын деп тұрған көз еді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің не адамның жағдайы әуелден-ақ әлсіз, сын көтермейтін күйде тұрғанын білдіреді…
Оншадан мұнша жүріп.
Негізгі мағынасы «Оншадан мұнша жүріп» деген мақал аз ғана берекесіз қимылдан, ұсақ-түйек әрекеттен де нәтиже…
Оңай сенген оңай өледі.
Негізгі мағынасы Оңай сенген оңай өледі деген мақал адамға әр сөзге, әр уәжге соқыр сенбеу керегін ескертеді. Мұндағы…
Оңар бала топқа үйір,
Оңбас бала жоққа үйір.
Оңбас бала жоққа үйір.
Негізгі мағынасы Оңатын, жақсы адам болатын бала топқа, яғни жұрт жиналған, үлкендер бас қосқан ортаға үйір: ол әңгіме…
Оңбағанның иті ұры кеткен соң үреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры кетіп қалғаннан кейін ғана ит үреді, яғни қауіп өтіп кеткен соң дабыл…
Оңбаған - өсекшіл.
Негізгі мағынасы «Оңбаған - өсекшіл» деген мақал өсек айтатын адамның мінезін қатты сынға алады. Мұнда тура мағынада…
Оң көзіңе сол көзің, қарауыл болсын.
Негізгі мағынасы Соншалық сақ бол, тіпті сол көзің оң көзіңді күзетсін деген сөз. Мақал аса сергектікке шақырады…
Оңқа ойын бұзар,
Тентек тойын бұзар.
Тентек тойын бұзар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын-сауық та, той-думан да дұрыс адамсыз бұзылады деген ой. Астарлы…
Оң қолың сол қолыңа арашашы болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өзіне-өзі қорған, тірек болуын меңзейді. Тура мағынасында оң қол сол қолға араша…
Оң қолың, сол қолың - бәрі өз қолың.
Негізгі мағынасы Оң қол да, сол қол да бір денеге тән, біреуін кесіп тастай алмайсың. Мақал туыстарды бөле-жармау…
Опаға барған ағарар,
Жосаға барған қызарар.
Жосаға барған қызарар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам кімді, нені жолдас етіп таңдаса, соның әсерін тартатынын білдіреді. Тура мағынасында…
Опақтан сопақ шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсе не жағдай қалай басталса, соның жалғасы да сол деңгейден аспайтынын аңғартады…
Опасыздан құзғын да жиренеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тіпті құзғын сияқты өлексемен қоректенетін құс та опасыз адамнан…
Опасыздың өкіндіреді.
Негізгі мағынасы Опасыз адам ақыры өз ісінің зиянын тартады. Яғни, сенімге кір келтіріп, уәдесінде тұрмай, жақсылыққа…
Ораздының баласы,
Он бесінде баспын дейді.
Шеразының баласы
Жиырма бесінде жаспын дейді.
Он бесінде баспын дейді.
Шеразының баласы
Жиырма бесінде жаспын дейді.
Негізгі мағынасы Құт-берекелі, бақытты әулеттің баласы он бес жасында-ақ «мен ересекпін, бас боламын» деп…
Ораздының кәрісі
Қартайғанда қазына болады.
Шиырлының кәрісі
Қартайғанда қазымыр болады.
Қартайғанда қазына болады.
Шиырлының кәрісі
Қартайғанда қазымыр болады.
Негізгі мағынасы Бағы ашық, құт-берекесі бар адамның қарты қартайғанда елге қазына болады, ал жолы болмаған, қырсық…
Орақ ауызды, от тілді.
Негізгі мағынасы Ауызы орақтай, тілі оттай — сөзге шешен, ойы өткір, сөзі жалындап тұратын адам туралы айтылады. Мұндай…
Орамал тонға жарамаса да, жолға жарайды.
Негізгі мағынасы Орамалдан тон шықпайды, ол денені суықтан қорғамайды, бірақ жолға, яғни сый-кәде ретінде беруге…
Орасан пайда көз шығарар.
Негізгі мағынасы Тым үлкен, шектен тыс пайда адамның көзін шығарады: ашкөздік оны соқыр етіп, қауіпті көрмейтін…