Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Ана тілін алмаған - арсыз.
**Негізгі мағынасы** Ана тілін, яғни ананың ақылын, тәрбиесін, өсиетін тыңдамай өскен адам әдептен алыстап, ар-намысын ж...
Ұялмас бетке талмас жақ береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал беті ұялмайтын, ар-ұяты әлсіз адамға жұрттың да, өмірдің де жеңіл қарайтынын білдіреді. Т...
«Жаным» десе, жан семіреді.
**Негізгі мағынасы** «Жаным» десе, жан семіреді» деген мақал жылы сөздің адамға ерекше әсер ететінін білдіреді. Тура мағ...
Соқырдың қолына түспе,
Саңыраудың астына түспе.
Саңыраудың астына түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көзінде кемістігі бар адамның қолына түсуге де, құлағы естімейтін адам...
Ауру азайса, тәуіп ауырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ел ішіндегі науқас азайса, емші-тəуіптің жұмысы сирейді, табысы кемиді....
Жан қиналмай жұмыс бітпес,
Талап қылмай мұратқа жетпес.
Талап қылмай мұратқа жетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбексіз, қиналыссыз ешбір іс оңай бітпейтінін айтады. Бір мақсатқа, мұратқа жету үшін ад...
Тәрбиелі адам тағаланған атпен тең.
**Негізгі мағынасы** Тәрбиелі адам мен тағаланған аттың тең қойылуы — екеуінің де қадірлі, ұқыпты, сенімді екенін білдір...
Мақал - сөздің атасы,
Уәде - ердің опасы.
Уәде - ердің опасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің қадірі мен уәдеге беріктікті қатар қояды. «Мақал — сөздің атасы» дегені, халықтың...
Апама жездем сай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — апаның жұбайы мен жезде бір-біріне сай, үйлесімді деген ойды білдіреді...
Жақсының сөзі кепіл,
Жаманның өзі кепіл.
Жаманның өзі кепіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның айтқан сөзі сенімге тұрады, ал жаман адамның өз басы да,...
Тіл - ақылдың өлшемі.
**Негізгі мағынасы** Тіл адамның ішкі ойын, білімін, тәрбиесін және парасатын танытады. Адам сөйлеген сөзінен-ақ оның ақ...
Жылайтын бала әкесінің сақалымен ойнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылап тұрған бала жұбаныш іздеп, өзіне ең жақын адамға, яғни әкесіне ж...
Армансыз адам - қанатсыз құс.
**Негізгі мағынасы** Арман — адамның өмірге деген талпынысы, ал мақсатсыз, мұратсыз жанның бағыты болмайды. «Қанатсыз құ...
Өлгенде көрің кең болсын,
Тіріде үйің кең болсын.
Тіріде үйің кең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тіршілікте кең пейілді, жомарт, қонақжай болуды өсиет етеді. Тура мағынада «үйің к...
Жолдасы көптің қолдасы көп.
**Негізгі мағынасы** Жолдасы көп адам жалғыз қалмайды, қай кезде де сүйенетін тірегі болады. Мақалдың тура мағынасы — қ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.