Опасыздан құзғын да жиренеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тіпті құзғын сияқты өлексемен қоректенетін құс та опасыз адамнан жиіркенеді. Астарлы мағынасы — опасыздық, сатқындық, уәдеде тұрмау, біреудің сенімін ақтамау өте жаман қасиет. Мұндай адамға тек адамдар ғана емес, жалпы ел ішіндегі сый-құрмет те азаяды. Қазақ танымында адалдық ең жоғары қасиеттердің бірі болғандықтан, опасыздық бәрінен де жиіркенішті іс деп саналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы құзғын — табиғаттағы ең кірпияз емес, керісінше, өлексемен күн көретін құс. Сондықтан оны мысалға алу мақалдың әсерін күшейтеді: егер құзғынның өзі жиіркенсе, онда ол адамның мінезі шынында шектен шыққан деген сөз. Бұл образ опасыздықтың шегін көрсетіп, оны табиғаттағы ең жиіркенішті нәрсемен салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал сенімге кіріп алып, артынан сататын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам досының құпиясын сыртқа шығарып, оны ұятқа қалдырса, жұрт: «Опасыздан құзғын да жиренеді» деп баға береді. Бұл сөз адамды адал болуға, уәдесіне берік тұруға шақырады.