«Олақ жаман, олақтан салақ жаман.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қолынан іс келмейтін, епсіз адам жаман; ал одан да жаманы — жұмысын дұрыс бастап, соңына дейін тиянақтамайтын салақ адам. Астарлы мағынасы бойынша, тек шеберлік аздығы емес, ұқыпсыздық, жауапсыздық, тәртіпсіздік те адамның беделін түсіреді. Қандай істі болса да шала істеп, берекесін кетіру — үлкен кемшілік.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «олақ» — іске икемсіз, қолы епсіз, тәжірибесі аз адамды білдіреді. «Салақ» — ісіне ұқыпсыз, киіміне, жұмысына, уәдесіне де немқұрайды адам. Мақал екі мінезді салыстыра отырып, салақтықтың олақтықтан да ауыр екенін айқын көрсетеді. Өйткені олақ адам үйренуі мүмкін, ал салақ адамда тәртіп пен жауапкершілік жетіспейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл сөз оқу, жұмыс, тұрмыс, интернеттегі жауапкершілік сияқты кез келген салаға сай келеді. Мысалы, студент тапсырманы біліп тұрса да, уақытында өткізбесе, не жинақсыз, шала орындаса, ұстаздар оны салақтық деп бағалайды. Демек, бір істі атқарғанда тек қолыңнан келуі аздық етеді, ұқыптылық пен тиянақтылық та керек.
Мақалдағы сөздер
олақ — Қолынан іс келмейтін, епсіз, икемсіз; жұмысты шала, сапасыз істейтін.