Оңай сенген оңай өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Оңай сенген оңай өледі деген мақал адамға әр сөзге, әр уәжге соқыр сенбеу керегін ескертеді. Мұндағы «өледі» сөзі тура мағынада емес, алдану, опық жеу, беделінен, малынан, мүмкіндігінен айырылу деген астарлы мәнде айтылады. Яғни ойланып, дәлелін тексермей сенген кісі зиян шегеді. Халық бұл сөз арқылы сақтық, байыптылық, ақылға сүйену қажет екенін түйіндейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалда «оңай сену» деген тіркес адамның аңғал, тез иланғыш мінезін бейнелейді. Ал «оңай өлу» — сенімнің салдары тым ауыр болатынын көрсететін әсерлі теңеу. Бұл жерде өмірден айырылу емес, рухани да, материалдық та күйреу, алданып қалу сияқты жағдайлар меңзеледі. Қысқа сөзбен үлкен сабақ береді: ақылсыз сенім — қауіптің бастауы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе интернеттегі жалған хабар, алаяқтық, күмәнді жарнама кезінде өте өзекті. Мысалы, біреу «бір күнде көп ақша табасың» деген хабарламаға тексермей сенсе, ақшасынан айырылып қалуы мүмкін. Сондықтан кез келген ақпаратты салыстырып, дәлелін қарап, кейін ғана шешім қабылдаған дұрыс.