Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Жігітті жігерінен таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысын сыртқы түрімен емес, ішкі қайратымен, табандылығымен тануға болатыны...
Жан жұтамай мал жұтамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тірі, аман жүрсе, мал-мүлкі де біржола құрып кетпейді. Астарлы мағ...
Пішені өртенбегеннің бәрі ақылды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шөбі, пішені өртеніп көрмеген адам өзін қауіпсіз, жайлы күйде жүріп-ақ...
Қаңтарда қатқан мұздай.
**Негізгі мағынасы** «Қаңтарда қатқан мұздай» деген мақал бір нәрсенің өте қатты, суық, берік немесе қатып қалған күйін...
Тұлпар желіде танылады.
**Негізгі мағынасы** «Тұлпар желіде танылады» деген мақалдың тура мағынасы — жүйрік, мықты аттың шын қасиеті оны байлап...
Сөз - ойдың көрінісі.
**Негізгі мағынасы** «Сөз - ойдың көрінісі» деген мақал адамның ішкі дүниесі айтқан сөзінен байқалатынын білдіреді. Яғн...
Ер дәулеті - еңбек.
**Негізгі мағынасы** «Ер дәулеті - еңбек» деген мақал ер адамның, жалпы адамның ырыс-несібесі, абыройы мен тұрмыс берек...
Кәрі қыз ер таңдамайды,
Өлген кісі жер таңдамайды.
Өлген кісі жер таңдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кейбір жағдайларда таңдау еркі шектелетінін білдіреді. Тура мағынада кәрі қыз енд...
Төбелеске бергісіз ұрыс бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кейбір жанжал мен сөз қағысу сырттай төбелеске ұқсамаса да, іштей одан...
Жақсы адам қартайса,
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің өмір бойы өзгермейтінін меңзейді. Жақсы адам қартайған сайын да қадірі арт...
Қызыл бет ұятсыз.
**Негізгі мағынасы** «Қызыл бет ұятсыз» мақалы адамның бетінің қызаруы, ұялуы оның ар-ұяты бар екенін білдірсе, ал ұялма...
Екі аяқты адам түгіл,
Төрт аяқты мал да ақсайды.
Төрт аяқты мал да ақсайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам да, мал да кейде жүрісінен жаңылып, ақсап қалуы мүмкін деген ой....
Өзің жақсы ғалым болсаң,
Елге мәшһүр мәлім боларсың.
Елге мәшһүр мәлім боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адам шын мәнінде жақсы ғалым, білімді де ізденімпаз болса, оның ең...
Өлік шыққан үйдің,
Табалдырығында жолбарыс жатады.
Табалдырығында жолбарыс жатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қаза болған үйдің табалдырығында жолбарыс жатқандай көрінеді. Астарлы...
Ғалам - адам үшін,
Адам - ғалам үшін.
Адам - ғалам үшін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен әлемнің бір-бірімен тығыз байланысын білдіреді. Тура мағынасында ғалам адамға өм...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.