Ораздының баласы,
Он бесінде баспын дейді.
Шеразының баласы
Жиырма бесінде жаспын дейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезі мен өмірге көзқарасты салыстырып тұр. Тура мағынада бір әулеттің баласы 15 жасында өзін «баспын» деп, яғни ержетіп, жауапкершілік алатын шаққа жеттім деп санайды. Ал екіншісі 25 жасында да өзін «жаспын» деп, әлі де үйреніп, өсіп келе жатқанын білдіреді. Астарлы мағынасы — текті, тәрбиелі, ойы ояу адамның ерте есейіп, ел ісіне араласуға бейім болатыны; ал жасы келсе де, ынжық немесе сенімсіз адамның өзін әлі бала сезінуі мүмкін екені.
Образдар мен теңеулер
«Ораздының баласы» — бағы бар, тәрбиелі, намысты, сөзі орнықты адам бейнесі. «Баспын» деуі — өзін ғана емес, жауапкершілікті де мойнына алғанын көрсетеді. «Шеразының баласы» — кемшін, батылсыз не баяу жетілетін адамды меңзейді. «Жаспын» деуі — оның жасы үлкен болса да, рухани кемелденбегенін, әлі де өзіне сенімсіз екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ерте ойланып, ерте жауапкершілік алатын жастарға қатысты қолданылады. Мысалы, 15 жасында-ақ кіші іні-қарындасына қарап, үй шаруасына көмектесіп, оқуын да, мінезін де түзеп жүрген бала туралы «Ораздының баласы екен» деуге болады. Ал кейбіреулер 25-те де шешім қабылдауға қиналса, бұл мақал олардың өмірге әлі толық дайын емесін аңғартады.
On besinde baspyn deıdi.
Sherazynyń balasy
Jıyrma besinde jaspyn deıdi.