«Оң қолың, сол қолың - бәрі өз қолың.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Оң қол да, сол қол да бір денеге тән, біреуін кесіп тастай алмайсың. Мақал туыстарды бөле-жармау туралы: әкенің жағындағы да, шешенің жағындағы да ағайын, үлкен бала да, кіші бала да — бәрі өзіңдікі. Оң қол көп жұмыс істеп, сол қол аз істесе де, екеуінің бірі ауырса, бүкіл дене ауырады. Ата-ана балаларын осылай бір көзбен көреді, адам туыстарын да солай алаламауы тиіс. Мақал бауырлар арасындағы теңдікке, бірлікке шақырады.
Образдар мен теңеулер
Қол — адамның еңбек құралы, күштің бейнесі. Оң қол мен сол қол бір денеде бірін-бірі толықтырып жұмыс істейді: бірі ұстайды, бірі кеседі, бірі ер ұстайды, бірі шылбыр тартады. Қазақ ұғымында «оң» — құтты, «сол» — екінші қатардағы саналғанмен, мақал осы айырманы жоқ етеді: «бәрі өз қолың». Бейне қарапайым әрі айқын: кез келген адам оны өз денесінен сезеді. «Қолың» сөзінің үш рет қайталануы ойды бекітеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Ата-ана балаларын бөлгенде, туыстар бір-бірінен алалағанда, не біреу «анау жақын, мынау алыс» деп туысын жатырқағанда айтылады. Реңкі — ақыл, татуластыру. Бөтен адамға жабысып, жалған туыстық таңу үшін қолдану орынсыз. Мысалы: «Нағашыларың да, әкеңнің туыстары да — бәрі бір; оң қолың, сол қолың — бәрі өз қолың».
Қолданылу жағдаяттары
— Ана үлкен ұлына көбірек көмектесіп жүр деп кішісі өкпелегенде, ол баласын құшақтап, екеуі де бірдей жақын екенін айтты.
— Тойға шақыру тізімін жасағанда әке шешесінің туыстарын да, өз ағайынын да бірдей жазып, ешкімді қалдырмады.