Оқалақ тиген танадай өкіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай әлсіз көрінгеннің өзі ауыр тиіп, жанға батқанда қатты дауыстап, шағымданып кететінін білдіреді. Тура мағынасында — оқалақ тиген тана ауырып, өкіріп жатады; астарлы мағынасында — кіші көрінген нәрсенің әсері де үлкен болуы мүмкін, ал адам кейде бір соққыға, бір сәттік қиындыққа шыдамай, қатты күйзелісін сыртқа шығарады. Сондай-ақ, шамалы нәрсені де тым әсірелеп көрсететін мінезді меңзеуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тана» — жас, әлсіз мал, ал «оқалақ» — денеге қадалса, қатты батып, мазаны алатын нәрсе. Танадай өкіру — қатты қиналу мен жан даусын бейнелейтін әсерлі теңеу. Халық осындай образ арқылы ауырсынудың күшін ғана емес, шыдамсыздық пен күйзелістің де көрінісін дәл суреттеген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал кішкентай мәселе де адамның сабырын сынайтынын айтуға қолданылады. Мысалы, жұмыста бір ескерту алған адам оны көтере алмай, қайта-қайта шағымданса, «оқалақ тиген танадай өкіреді» деп айтуға болады. Яғни, ұсақ кедергіні де байыппен қабылдау керек екенін ескертеді.