Олақ қатын ұл туса,
Не шүмегі жоқ, не түбегі жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шеберлігі жоқ, ісі келіспейтін адамның қолынан шыққан нәрсенің де берекесіз болатынын меңзейді. Тура мағынасында, олақ әйелден туған ұлдың үй шаруасына қажет бұйымы да дұрыс жасалмайды деген мысқыл бар. Астарлы мағынасы — баланың тәрбиесі, көрген үлгісі, үйдегі ұқып пен ыждағат адамның өз ісіне тікелей әсер етеді. Яғни, анасының салақтығы мен жөнсіздігі баланың ісіне де жұғады деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шүмегі жоқ» және «түбегі жоқ» деген тіркестер — сапасыз, пайдасыз, жарамсыз істің бейнесі. Шүмек пен түбек — үй тұрмысында қолданыстағы, қажет бұйымдар. Егер олар жоқ болса, бұйымның қызметі де толық емес, яғни ісі бітпеген, шала-шарпы дегенді білдіреді. Бұл жерде олақтық тек қолөнерге емес, жалпы адамның ұқыпсыз мінезіне теңеліп тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды бір ісін тиянақсыз, ұқыпсыз атқаратын адамға қатысты қолдануға болады. Мысалы, біреу құжатты қайта-қайта қате толтырып, жұмысын соңына дейін дұрыс бітірмесе, «қолы олақ екен» деп осы мақалдың мәнін еске салуға болады. Ол адамға ұқыптылық пен жауапкершіліктің қажет екенін білдіреді.
Ne shúmegi joq, ne túbegi joq.