Он, көзіңе сол көзін, қарауыл болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өз көзіңді біреудің көзіне теңеп, екеуін де қарауылдайтын, сақтықты күшейтетін нәрсе ету. Астарлы мағынасы — адам бір істі жалғыз атқармай, айналасына көз салатын серік, бақылаушы, дем беретін жан табуы керек. Яғни қауіпті, күмәнді, жауапсыз жағдайларда сақ жүріп, бір-біріңе тірек болыңдар деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көз» — тек көру мүшесі емес, қырағылық пен аңғарымпаздықтың белгісі. «Қарауыл» сөзі қауіптен сақтандырушы, күзетші дегенді білдіреді. Екі көздің бір-біріне қарауыл болуы — өзара бақылау, сүйеніш, ортақ жауапкершілік ұғымын күшейтеді. Халық осылайша көзді сақтықтың, сергектіктің бейнесі етіп алған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ортақ іске жауапкершілікпен қарауға шақырғанда қолданылады. Мысалы, екі адам түнде жолға шықса, бірі көлікті айдап, екіншісі жол мен айналаны бақылап отырса, «біріңе бірің қарауыл болыңдар» деуге болады. Бұл — қауіпсіздік, сергектік және бір-біріне сенім білдірудің көрінісі.