Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Көңілдегі құпияны
Көзің айтып қояды.
Көп сөйлесең күмпілдеп,
Сөзің айтып қояды.
Көзің айтып қояды.
Көп сөйлесең күмпілдеп,
Сөзің айтып қояды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ішіндегі сырды жасыру оңай емес екенін айтады. Көңілде сақталған құпия кейде көзқара...
Ердің құны - екі елу
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның, азаматтың қадір-қасиеті өте жоғары екенін білдіреді. Тура мағынада «екі елу»...
Қайықшымен жақын болсаң,
Дауыл күні қайығын суға саларсың.
Дауыл күні қайығын суға саларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кіммен араласса, соның мінезі мен ісі өзіне әсер ететінін ескертеді. Қайықшыға жақын...
Естімеске айтқан есіл сөзім,
Жыламасқа жылаған екі көзім.
Жыламасқа жылаған екі көзім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда адам өз сөзінің бағаланбай, құнсыз жерде айтылғанына налиды. Бірінші жолда «естімеске а...
Итті қонақ жараспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит үйге қонақ болып жараспайды, өйткені ол қонақтың қадірін білдіретін...
Бай мен бай құда болса, достасады,
Бай мен кедей құда болса, қастасады.
Бай мен кедей құда болса, қастасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың бәріне бірдей емес екенін аңғартады. Тура мағынасында, екі бай құда болса, ара...
Тақырбастан тарақ сұрама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шашы жоқ, тақырбас адамнан тарақ сұрама, өйткені оған ол заттың керегі...
Аузымен астау шапқан,
Қолымен жаңқа жара алмас.
Қолымен жаңқа жара алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көп сөйлеп, айғайлап, даурыққан адамның іс жүзінде шамасы келмейтінін білдіреді....
Тірі жан - тісті бақа.
**Негізгі мағынасы** Тірі жан өз күнін өзі көруге, қажет болса қорғанып, амалын табуға мәжбүр деген ой айтылады. Мұндағы...
Жылы орныңды суытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отырған, тұрған орныңды жылуын жоғалтпай сақта, яғни жайыңнан, қолыңда...
Атасыз ұлдың ауызы үлкен.
**Негізгі мағынасы** Аталған мақал әкесіз өскен ұлдың кейде сөзге тоқтамай, көп сөйлеп, білімі мен тәжірибесі аз болса д...
Ұят кімде болса, иман сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұяты бар адамның жан дүниесінде иман да бар деген сөз. Астарлы мағынас...
Қайғы қартайтады,
Қуаныш марқайтады.
Қуаныш марқайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі күйі денсаулығы мен рухына әсер ететінін аңғартады. Қайғы-қасірет, уайым, мұ...
Алла білгенді молда білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені Алла толық білсе де, оны діндар адам, яғни молда біле берме...
Соры қалың әкенің -
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әкенің беделі мен отбасындағы тәрбиенің баланың мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Ту...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.