Онсыз да шығайын деп тұрған көз еді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір нәрсенің не адамның жағдайы әуелден-ақ әлсіз, сын көтермейтін күйде тұрғанын білдіреді. Яғни сыртқы себеп болмаса да, оның құлауы, бұзылуы, әлсіреуі әбден жақын болған. Астарлы мағынасы — кейде бір сәттік түрткі әлдеқашан тозған, әлсіз тұрған істі толық әшкерелеп жібереді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көз» сөзі тура мағынада көзді емес, бір нәрсенің ұясы, бекіген орны, тірегі сияқты бейнелі ұғымды аңғартады. «Шығайын деп тұрған» деген тіркес — шегіне жеткен, орнынан босап, құлауға шақ тұрған күйді көрсетеді. Сондықтан бұл образ адамға да, затқа да, жағдайға да қатысты айтылып, «онсыз да мықты емес еді» деген ойды әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал дайындықсыз, сапасыз жасалған істі сипаттауға қолданылады. Мысалы, көптен бері жөнделмей жүрген ескі телефон бір рет түсіп кетсе, экран шытынап қалуы мүмкін. Сонда «онсыз да шығайын деп тұрған көз еді» деп, оның бұрыннан-ақ морт, әлсіз болғанын айтады. Бұл сөз адамның асығыс үкімін емес, нысананың бұрыннан тозғанын аңғартады.