Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Ұстаны соққан пышағынан таниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын шеберлігі мен деңгейі оның жасаған ісінен көрінетінін білдіреді. Тура мағынас...
Жеміссіз ағаш жұтайды.
**Негізгі мағынасы** Жеміссіз ағаш жұтайды деген мақал тура мағынасында: жеміс бермеген ағаштың нәрі кеміп, күтімсіз қал...
Қызыл ит қысырамайды.
**Негізгі мағынасы** «Қызыл ит қысырамайды» деген мақалдың тура мағынасы — қызыл ит те көбейіп, ұрпақ тарата береді дег...
Тұттаған сөзді қолдаған,
Мұхаммедке үмбет емес.
Мұхаммедке үмбет емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді жай ғана қайталап, оны сынамай қабылдай беретін адамды құптамайды. «Тұттаған сөз» —...
Еңкейгеннің еңсесін еңбек көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам еңкейіп, шаршап, әлсіреп тұрса да, еңбек оны қайта сергітіп, жіге...
Еріншектің ертеңі көп,
Жеңілтектің селтеңі көп.
Жеңілтектің селтеңі көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқау, еріншек адамның ісі бітпей, бәрін «ертеңге» ысыра беретінін білдіреді. Ол бүгін а...
Алтын ерің атқа тисе,
Алтынын ал да, отқа жақ.
Алтынын ал да, отқа жақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер алтыннан жасалған ер атқа жарамаса, оны сол күйі ұстап отырмай, қ...
Адам жас шағында бір бала,
Қартайғанда бір бала.
Қартайғанда бір бала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің екі кезеңін салыстырады. Жас кезде адам тәжірибесіз, аңғал, көп нәрсені енд...
Қауіп қайдан болса, қатер содан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қауіп-қатерді қай жерден сезсе, дәл сол жақтан сақтану керегін ескертеді. Яғни қай...
Қатты жерге қақ тұрар,
Қайратты ерге мал тұрар.
Қайратты ерге мал тұрар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қатты, берік жерге қақ қағуға болады, ал қайратты, күшті ерге мал да, д...
Тіл - әдеп басы.
**Негізгі мағынасы** «Тіл – әдеп басы» деген мақал адам мәдениеті ең алдымен сөйлеген сөзінен көрінетінін айтады. Тілді...
Көмбенің иесі екеу:
біреуі - көмген, біреуі - көрген.
біреуі - көмген, біреуі - көрген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көмген адам мен оны көріп тұрған адам ғана оның қайда екен...
Түйенің табаны түскен жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе жүрген жердің табаны түсіп, із қалатыны. Астарлы мағынасы — үлкен...
Төрде отырып,
Теріс сөйлегеннен без.
Есікте отырып,
Керіс сөйлегеннен без.
Теріс сөйлегеннен без.
Есікте отырып,
Керіс сөйлегеннен без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қай жерде отырғанына емес, қалай сөйлегеніне мән береді. Төрде отырып теріс сөйле...
Кіші қатын - кісі қатыны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кішкентай не жас әйел де, үлкен де, кіші де бірдей адам, бірдей құрмет...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.