Адам туа жаман емес, жүре жаман.
«Адам туа жаман емес, жүре жаман.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласының жаратылысынан жаман болып тумайтынын айтады. Тура мағынада, адам дүниеге келгенде оның мінезі әлі қалыптаспаған, ол кейін өмір сүрген ортасына, тәрбиесіне, істеген ісіне қарай өзгереді. Астарлы мағынасы — адамның жақсы не жаман болуы өз қолында: ойы, сөзі, ісі, әдеті арқылы мінезі қалыптасады. Егер адам өзін түземесе, жамандыққа біртіндеп бой үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "туа" сөзі — адамның табиғи, бастапқы қалпын білдіреді. "Жаман" дегені тек теріс мінез ғана емес, өтірік, көреалмаушылық, жалқаулық, қиянат сияқты адамдыққа жат қылықтарды да қамтиды. "Жүре жаман" тіркесі өмір жолында жиналған әдет пен мінездің нәтижесін көрсетеді. Яғни адамды бұзатын — тумыс емес, жүріс-тұрыс, орта және таңдауы.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал тәрбиеде, мектепте, отбасында жиі айтылады. Ол адамды бір қателігі үшін біржола жамандамай, түзелуге мүмкіндік беруді еске салады. Мысалы, сабақта тәртіп бұзып жүрген оқушыны "жаман" деп шеттетпей, оның ортасын, әдетін өзгертіп, дұрыс бағыт беру керек. Сонда ол да жақсы адамға айнала алады.