Су ішкен құдығыңа түкірме.
«Су ішкен құдығыңа түкірме.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Су ішкен құдығыңа түкірме» деген мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластайды. Астарлы мағынасы — өзіңе пайда берген, қамқор болған, тірек болған нәрсені не адамды қадірлеу керек. Жақсылық жасаған жерге жамандық істеме, жақсылықты ұмытпа деген өсиет айтылады. Адам өзіне қызмет еткен ортаға, еңбекке, елге, ағайынға, ұстазға немесе жақсылыққа опасыздық жасамауы тиіс.
Образдар мен теңеулер
Құдық — адамның ризық-несібесін, тіршілік көзі мен сенім артқан орнын білдіретін образ. Су — өмір, таза ниет, қажет нәрсе. Түкіру — құрметсіздік, былғау, қадірсіздік белгісі. Сондықтан құдыққа түкіру бейнесі өз пайдаң тиген дүниені өз қолыңмен бүлдіруді меңзейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал алғыссыздық пен сатқындыққа қарсы айтылады. Мысалы, бір адам өзіне талай көмектескен ұжымнан кетерде артынан жала жауып, жаман сөз айтса, оған осы мақал сай келеді. Яғни, пайдасын көріп тұрып, сол жердің абыройын түсіру дұрыс емес.