Ажалды тышқанға аш мысық тап келер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: аш жүрген мысық жолыққан тышқанды оңай олжа көреді, оны міндетті түрде ұстап алуға ұмтылады. Астарлы мағынасы: адамды ең қатты қажытатын нәрсе — аштық, таршылық, мұқтаждық. Қиын жағдайда қалған жан өз қажетін өтеу үшін кез келген тәуекелге барады, кейде ойланбай әрекет етеді. Сондықтан мұнда жоқшылықтың адам мінезіне, шешіміне, тіпті тағдырына әсері айтылған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аш мысық» — мұқтаж, шыдамы таусылған адам бейнесі. «Тышқан» — оңай табылатын мүмкіндік, шағын олжа не әлсіз нысана. Мысықтың тышқанға тап келуі өмірдегі әлсіздіктен пайда көретін, қажеттілік қысқанда тәуекелге баратын жағдайды меңзейді. Яғни, аштық адамды әрекетке итермелейтін күш ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды материалдық қиындық көрген адамның тәуекелге жиі баруын сипаттағанда қолдануға болады. Мысалы, жұмыссыз қалған адам тез табыс табу үшін тексерілмеген іске кірісіп кетсе, «ажалды тышқанға аш мысық тап келер» деп айтуға болады. Бұл сөз сақтыққа, сабырға және қиын шақта дұрыс жол таңдауға үндейді.