Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
407K
Қаралым
185
Орташа
Сұрыптау:
Ақтан жабысқан пәледен сақтан,
Аяқ астынан шыққан жаладан сақтан.
Аяқ астынан шыққан жаладан сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды күтпеген қауіптен, аяқ астынан төнетін жамандықтан сақ болуға шақырады. Тура мағын...
Жақын таласса, жатқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – бір-біріне жақын адамдар, яғни туыс, ағайын, дос не көрші өзара жанжал...
Айыр құйрық шаяннан,
Айыр тілді адам жаман.
Айыр тілді адам жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тілін тия білу, орынсыз сөз айтпау керегін ескертеді. Тура мағынасында айыр құйры...
Жақсыны сыйласаң, есіңнен кетпейді,
Жаманды сыйласаң, есігіңнен кетпейді.
Жаманды сыйласаң, есігіңнен кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға құрмет көрсетсең, оның жақсылығы жадыңда сақталады; ал жа...
Өтіріктің балын жалап тірі жүргеннен, Шындықтың уын ішіп өлген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықтың құны өтіріктен әлдеқайда биік екенін айтады. Тура мағынада алғанда, адам өтірі...
Тілмен тікен де алады.
**Негізгі мағынасы** «Тілмен тікен де алады» деген мақал сөздің күші өте зор екенін білдіреді. Тура мағынасында тіл — сө...
Өз анасын зор тұтқан,
Кісі анасын қор тұтпас.
Кісі анасын қор тұтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал анаға деген құрметті ең жоғары адамгершілік өлшемі ретінде танытады. Өз анасын ардақтаған...
Басыңа бақ қонарда,
Елден асқан данасың.
Басыңнан бақ тайғанда,
Қалыбыңа барасың.
Елден асқан данасың.
Басыңнан бақ тайғанда,
Қалыбыңа барасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бағы мен дәулеті бір қалыпта тұрмайтынын білдіреді. Бақ қонған кезде адам өзін өз...
Шайтанға сенген бақсыны тыңдағанша,
Шындыққа сенген жақсыны тыңда.
Шындыққа сенген жақсыны тыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жалғанға ермей, ақиқатқа жүгінуді үйретеді. Біреудің сөзі қанша әсерлі болса да, е...
Есек мінген ат сұрамайды,
Балық жеген ет сұрамайды.
Балық жеген ет сұрамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолында бар нәрсеге разы болып, өз жағдайын аңдап өмір сүруін меңзейді. Тура мағы...
Жаманды іске шақырма, асқа шақыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман, теріс іске адамды араластырма, ал жақсы, берекелі іске ғана шақыр дегенді білдіред...
Қотыр қолдан, пәле тілден жұғады.
**Негізгі мағынасы** Қотыр қалай теріге жанасса, солай тез жұғатыны сияқты, пәле мен кеселдің де көбі тілден, яғни орынс...
Барға - мәзір, жоққа - қанағат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның қолында бар нәрсеге қуанып, жоқтығына күйінбей, сабыр сақтауы....
Қарағайда қырық бұтақ,
Біреуі ғана қамшыға сап.
Біреуі ғана қамшыға сап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарағайдың көп бұтағы болғанымен, соның ішіндегі бір ғана бұтақ қамшыны...
Аспанға ұшсаң, аяғыңнан тартамын
Жерге кірсең, шашыңнан тартамын.
Жерге кірсең, шашыңнан тартамын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қайда барса да, жақын адамнан, ортадан немесе өз міндетінен толық құтыла алмайтын...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.