Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
632.5K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Өтірік айтқан жерде көп тұрма.
**Негізгі мағынасы** Өтірік айтылатын жерде ұзақ жүрме дегені — жалған сөзге, алдамшы ортаға үйір болма, ондай жерден ау...
Жаман достан жау артық.
**Негізгі мағынасы** Жаман дос — сыртыңнан сыйлас көрінгенімен, шын мәнінде сенімге селкеу түсіретін, қиын кезде опа бер...
Талаптының пікірі аян,
Дұшпанның ақылы шаян.
Дұшпанның ақылы шаян.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, жігерлі адамның ойы ашық, пікірі анық болатынын білдіреді. Ол мақсатына жету үші...
Жаңбыр бір жауса, терек екі жауады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңбыр жауса, теректің жапырағы мен бұтағы су болып, тамшылап екі есе...
Қотыр қолдан жұғады,
Таз тақиядан жұғады.
Таз тақиядан жұғады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамдағы ауру не кемшілік екінші адамға жұғуы мүмкін деген ой. Аст...
Көп дауыс қосылса,
Бір дауысты жоқ қылады.
Бір дауысты жоқ қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп адамның даусы біріксе, жеке бір адамның даусы естілмей қалады. Аста...
Түйе қонаққа сойылмайды.
**Негізгі мағынасы** Түйе қонақ келген сайын сойылатын мал емес. Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе өте қымбат, бағалы тү...
Торғай жаңбыр жауса, баласын қорғайды,
Бұршақ жауса, басын қорғайды.
Бұршақ жауса, басын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — торғай жаңбыр жауса, өз балапандарын паналатып қорғайды, ал бұршақ тү...
Атың жебір болса - Құдайдың бергені,
Әйелің жебір болса - Құдайдың ұрғаны.
Әйелің жебір болса - Құдайдың ұрғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі қиындықты салыстырып айтады: мінген атың жебір, яғни жуас та ширақ болмай, шару...
Пәлегі таза қауынның,
Түйнегі таза болады.
Жүрегі таза адамның,
Түйіні таза болады.
Түйнегі таза болады.
Жүрегі таза адамның,
Түйіні таза болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қауынның пәлегі таза болса, түйіні де таза, сапалы болады. Астарлы ма...
Жақсы жерге жатсаң,
Жақсы-жақсы түс көресің;
Жаман жерге жатсаң,
Жаман-жаман түс көресің.
Жақсы-жақсы түс көресің;
Жаман жерге жатсаң,
Жаман-жаман түс көресің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қай жерде жатса, соған сай түс көруі мүмкін деген байқаудан туған...
Туғанына бұрғаны,
Биді Құдай ұрғаны.
Биді Құдай ұрғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: би өзіне туыс, жақын адамға қарай бұрса, яғни әділ үкімнен ауытқыса, он...
Өтірік айтып пайда тапсаң,
Ақырында залал табарсың.
Рас айтып залал тапсаң,
Ақырында пайда табарсың.
Ақырында залал табарсың.
Рас айтып залал тапсаң,
Ақырында пайда табарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өтірік айтып, бір сәттік пайда көрген адам түптің-түбінде зиян шегеді;...
Қонақ келсе - құт, қарақшы келсе - жұт
**Негізгі мағынасы** Қазақ халқы қонақты әрдайым ырыс пен берекенің белгісі санаған. Сондықтан «қонақ келсе – құт» деген...
Атаңның құлы болса да,
Әділдікке басыңды и.
Әділдікке басыңды и.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тегі мен дәрежесіне қарамай, әділдікті бәрінен жоғары қоюға үндейді. Тіпті біреуді...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.