Адам - адамға пана.
«Адам - адамға пана.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Пана — жел мен жаңбырдан, жаудан тасаланатын жер, қорған. Мақал адамның басқа адамға сондай қорған, сүйеніш екенін айтады. Қиын күнде адамды тау да, тас та емес, қасындағы адам құтқарады: жылы сөз айтады, қол ұшын береді, қорғайды. Мақалда бір мезгілде екі ой бар: біз басқаларға пана боламыз, ал басқалар бізге пана болады. Адам жалғыз өмір сүрмейтінін, бір-біріне сүйеніп қана тіршілік ете алатынын бір сөйлеммен айтады.
Образдар мен теңеулер
«Пана» — көшпелі тұрмыста өмірлік ұғым. Ашық далада боран соқса, жолаушы жар қабақтың, тастың тасасын іздеген, малшы қыста малын ықтасынға, сайға тығып, панаға алған. Баспанасы, қорғаны жоқ адамды «панасыз» дейді. Мақалда пана болатын — тас та, тау да емес, адам. Сөйлемде «адам» сөзінің екі рет қатар келуі өзара байланысты, адамнан адамға өтетін қамқорлықты сездіреді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды біреу қиындыққа тап болып, жұрт оған көмекке келгенде, қайырымдылық, көмек туралы әңгімеде айтады. Көмек алған адам алғыс ретінде де, көмек берген адам «рахметтің керегі жоқ» деген мағынада да айта алады. Көмекті міндетсініп, «сен маған қарыздарсың» деп айту мақалдың рухына қайшы. Мысалы: «Үйің өртенсе, біз бармыз. Адам — адамға пана».
Қолданылу жағдаяттары
— Су тасқынынан кейін көрші ауылдың тұрғындары зардап шеккен отбасыларды үйлеріне уақытша қабылдап алады.
— Қыс түнінде жолда тұрып қалған жүргізушіні жақын қыстаудың малшысы үйіне алып, жылытады.
— Ата-анасынан айырылған сыныптасына балалар бірге сабақ оқып, оны жалғыз қалдырмайды.