Адам басына әңгіртаяқ ойнатады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу болғанымен, астарында адамға ауыр соққы, қатал жаза, үлкен қысым түсіру, басына әбігер мен тауқымет орнату деген ой жатыр. Яғни біреудің әрекеті екінші адамды қатты қинап, тығырыққа тіреп, тынышын кетіреді дегенді білдіреді. Көбіне әділетсіз, өктем немесе ойланбай жасалған іс туралы айтылады.
Образдар мен теңеулер
"Әңгіртаяқ" — халық тілінде қорқыныш, дүре, жазалау, зорлық мәнін беретін бейнелі сөз. "Ойнату" сөзі мұнда ойын емес, керісінше, жанын қинау, әуреге салу мағынасында жұмсалған. "Басына" деуі — адамның өзіне тікелей әсер етіп, ауыртпалықты жеке бастан өткеруін аңғартады. Осылайша мақал адамға жасалған қысымның қаталдығын көз алдына елестетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің үстінен орынсыз талап қою, қорқыту, жүйкесін тоздыру сияқты жағдайларда қолданылады. Мысалы, жұмыста басшы қызметкерге бір күнде бірнеше ауыр тапсырма беріп, үсті-үстіне ұрысып, тыныштық бермесе, «бұл кісі адам басына әңгіртаяқ ойнатып отыр» деуге болады. Мақал адаммен жұмсақ, әділ, ойланып сөйлесудің маңызын еске салады.