«Ұл туса Күн, Қыз туса Ай туады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ұл мен қыздың екеуі де шаңыраққа қуаныш әкелетінін білдіреді. Ұл дүниеге келсе, ел қорғап, әулеттің жалғасын жалғайтын үміт сияқты көрінеді; ал қыз туса, үйге жылылық, әсемдік, мейірім, береке келеді деген астар бар. Яғни халық ұлды да, қызды да бірдей қадірлеп, екеуін де өмірдің нұры санаған.
Образдар мен теңеулер
Мақалда ұл — Күнге, қыз — Айға теңелген. Күн — күштің, жарықтың, тіршіліктің белгісі. Ол үйдің тірегі, болашаққа бағыт беретін қуат ретінде ұғынылады. Ай — сұлулықтың, нәзіктіктің, түнгі нұрдың символы. Ол отбасының көркі, мейірім мен сәннің бейнесі. Осы арқылы мақал екі жыныстың да өз орнын, өз қадірін әдемі бейнелейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал балаға деген көзқараста теңдік пен құрметті еске салады. Мысалы, бір отбасы қыз бала туды деп қуанбай, ұл туды деп ғана мақтанса, осы мақал олардың қате ойына түзету болады: әр бала — өз алдына бақ. Қыз да, ұл да ата-анаға бірдей қуаныш әрі жауапкершілік әкеледі.
Qyz týsa Aı týady.