Бесіксіз үйде береке жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бесіксіз үйде береке жоқ деген мақалдың тура мағынасы — бесік жоқ үйде нәрестені тербетіп, баптап өсірудің дәстүрі орындалмайды деген сөз. Астарлы мағынасы — бала тәрбиесі мен ұрпақ жалғасы жоқ жерде үйдің ырысы да, іргесінің сәні де кемиді. Қазақ ұғымында бесік — тек ағаш бұйым емес, ол ұрпаққа деген қамқорлықтың, мейірімнің, өмірдің жалғасуының белгісі. Сондықтан бұл мақал жас ұрпақты тәрбиелеу, шаңырақтың құтын сақтау туралы ой салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бесік» — жаңа өмірдің, ананың әлдиінің, отбасы жылуының символы. «Береке» — тек материалдық байлық емес, үй ішіндегі татулық, тыныштық, ынтымақ, қуаныш. Яғни бесік арқылы халық шаңырақтың сәні баламен толығып, бала өссе, отбасының да ырысы артады дегенді меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы құрып, бала тәрбиесіне жауапкершілікпен қарау керек деген ойда айтылады. Мысалы, жас жұбайлар тек тұрмыс қамын емес, болашақ ұрпақтың тәрбиесін де ойласа, үйде түсіністік пен мейірім көбейеді. Сонда ғана шаңырақ берекелі болады.