Бала атадан бір батпан артық туады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бала әкесінен салмақтырақ, ірілеу болып туады дегенге саяды. Астарлы мағынасы — әрбір ұрпақ өзінен бұрынғы буыннан кем болмауға, қайта бір саты биіктеуге тиіс. Яғни бала атадан тек қан жағынан емес, ой-өріс, білім, қабілет, намыс жағынан да озуы мүмкін. Халық мұнда ұрпақ жалғастығын, дамуды және үмітті білдірген.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бір батпан артық» деген тіркес — жай ғана дене салмағы емес, молдық пен үстемдіктің бейнесі. Батпан — ауыр салмақ өлшемі, сондықтан ол баланың атадан басым, қуатты, әлеуетті болуын ишаралайды. Бұл теңеу ұрпақтың өсіп-өнуін, өмірдің алға жылжуын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал баланың ата-анадан білімді, кәсіби, заманауи ойлы болып өсуіне байланысты жиі айтылады. Мысалы, әкесі жоғары білім алмаған болса, баласы жақсы оқып, дәрігер не инженер атанса, жұрт «Бала атадан бір батпан артық туады» дейді. Мұнда мақтау ғана емес, ата-ана еңбегінің ақталғаны да сезіледі.