Бала жеңіне қарап өседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі үлкендердің, әсіресе ата-ана мен үй ішіндегі адамдардың үлгісіне қарап қалыптасатынын білдіреді. «Жеңіне қарап өседі» дегені — бала көргенін қайталайды, естігенін бойына сіңіреді. Үйдегі сөз, қылық, әдеп, еңбекқорлық не салғырттық — бәрі оның болашағына әсер етеді. Сондықтан баланы тек сөзбен емес, ісімен де тәрбиелеу керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жең» — үлкен адамның киіміндегі көзге бірден түсетін бөлік. Бұл жерде ол сыртқы мінезді, күнделікті әрекетті, үлгіні меңзейді. Бала сол «жеңге», яғни үлкеннің жүріс-тұрысына қарап өседі. Образ өте қарапайым, бірақ терең: тәрбиенің көзі — көз алдында тұрған өнеге.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақалдың мәні күшті. Үйде ата-ана телефонға үңіліп, дөрекі сөйлеп, тәртіп сақтамаса, бала соны қалыпты нәрсе деп қабылдайды. Ал егер үлкендер кітап оқып, бір-біріне құрмет көрсетіп, еңбекті қадірлесе, бала да соған ұмтылады. Мысалы, әкесі әр кеште кітап оқып, анасы сабырмен сөйлейтін үйде өскен бала да жинақы, мәдениетті болып қалыптасады.