Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бұтағы жайқалған ағаш ұзақ жасап, қуатын сақтап тұрғандай көрінеді. Астарлы мағынасы — ұрпағы көп, тәрбиелі, жалғасы бар адам қартайғанымен, рухани тұрғыдан жасай береді. Өйткені оның артында ізін жалғар бала-шағасы, немере-шөбересі, істеген ісі мен жақсы аты қалады. Адамның өмірі тек өз басымен өлшенбейді, ұрпағы арқылы жалғасады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы ағаш — өмірдің, тамырдың, берекенің бейнесі. Оның бұтағы — тарамдалған ұрпақ, өсіп-өну, кеңею дегенді білдіреді. Ағаш бұтағы көп болса, ол саялы, көрікті әрі мықты болып көрінеді; сол сияқты ұрпағы бар адам да ел ішінде сыйлы, жалғасы бар, өнегелі саналады. «Қартаймайды» деген сөз жастық шақты емес, рухани мәңгілік пен ұрпақ арқылы өміршең болуды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ата-ана тәрбиесінің, отбасы құндылығының маңызын еске салады. Баласына дұрыс тәрбие берген, жақсы маман, азамат етіп өсірген адам өз ғұмырын ұзарта түскендей болады. Мысалы, көп баласын оқытып, тәрбиелі қылған әже мен атаның аты немерелерінің табысы арқылы елге танылып, құрметі арта береді.
Urpaq jaıǵan adam qartaımaıdy.