Жаман бала ата-анасын қинайды,
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесі ата-анаға тікелей әсер ететінін айтады. Жаман бала өз қылығымен әке-шешесін уайымға салып, қинап, абыройын түсіруі мүмкін. Ал жақсы бала ата-анасының еңбегін бағалап, сөзін тыңдап, құрмет көрсетеді. Яғни, баланың жақсы-жамандығы оның өзіне ғана емес, бүкіл отбасының тыныштығына да ықпал етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қинау» сөзі тек физикалық ауырсынуды емес, жүрекке салынған күйзелісті білдіреді. Ата-ана — мейірім мен жауапкершіліктің символы, ал бала — сол тәрбиенің нәтижесі. «Сыйлайды» деген сөз құрмет қана емес, қамқорлық, тіл алғыштық, ізет көрсету сияқты ізгі қасиеттерді де қамтиды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе жасөспірім тәрбиесіне байланысты жиі айтылады. Мысалы, бала сабағын оқымай, тәртіп бұзып, ата-анасын мектепке қайта-қайта шақыртса, ол оларды қинайды. Ал керісінше, тәртіпті, еңбекқор, үлкенді құрметтейтін бала ата-анасына қуаныш сыйлайды.
Balanyń jaqsysy ata-anasyn syılaıdy.