Қошқар болар тоқтының,
Тұмсық жағы дөң келер.
Адам болар баланың,
Маңдай алды кең келер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның болашақтағы қасиеті бала кезінен байқалатынын айтады. Қошқар болатын тоқтының тұмсығының дөң келуі сияқты, ер жеткенде жақсы азамат болатын баланың да мінезі, ойы, пейілі ерте танылады. Астарлы мағынасы — баланың қабілеті мен болмысын кішкентайынан аңғарып, дұрыс тәрбиелеу керек деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мұнда тоқты мен қошқар — бір малдың жас және жетілген түрін салыстыратын образ. Тұмсығы дөң тоқтының өсіп, қошқар боларына ишара етеді. Ал баланың маңдайының кең келуі — қазақ танымындағы ақылдылық, сабыр, зеректік, парасат белгісі. Яғни дене бейнесі арқылы ішкі қасиет бейнеленіп тұр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал мектепте, үйде, тәрбие ісінде жиі қолданылады. Мысалы, мұғалім бір оқушының жасынан-ақ жауапкершілігі мол, сөзге берік, ізденімпаз екенін байқаса, оның болашағы жарқын болатынын осы мақалмен түйіндей алады. Демек, бала бойындағы жақсы нышанды ерте танып, соны дамыту маңызды.
Tumsyq jaǵy dóń keler.
Adam bolar balanyń,
Mańdaı aldy keń keler.