Өнегелі қарт жоқ жерде
Өнерлі жас та жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қарт адамның өмірден көргені, ақылы мен тәрбиесі жоқ жерде жас ұрпақтың да дұрыс қалыптаса алмайтынын білдіреді. Қарт — тәжірибенің, салт-дәстүрдің, өмірлік сабақтың иесі. Ал жас — сол өнегені қабылдап өсетін буын. Егер үлкеннің ақылы, үлгісі болмаса, жастардың өнері де, адамдық бағыты да толық ашылмайды. Демек, елдің ертеңі бүгінгі ақсақалдың өнегесіне байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өнегелі қарт» — тек жасына келген адам емес, сөзі мен ісі бір, ақыл-кеңесі мол, тәрбие көрсете алатын тұлға. «Өнерлі жас» — қолынан іс келетін, білімді, тәрбиелі, қабілетті ұрпақтың бейнесі. Мақал қарт пен жасты қарама-қарсы қойып, ұрпақ сабақтастығын көрсетеді: үлкеннің үлгісі — кішінің шырағы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, мектепте, қоғамда өте өзекті. Мысалы, атасы немересіне еңбек пен әдепті үйретіп, кітап оқуға баулыса, бала ертең өнерлі, жауапты азамат болып өседі. Ал егер үлкендер бейқам болса, жас та бағытсыз қалуы мүмкін. Сондықтан жастарды тәрбиелеуде үлкендердің орны ерекше.
Ónerli jas ta joq.