Қар қылаумен өседі,
Бала сылаумен өседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бала тәрбиесінің нәзік те жүйелі болуы керегін айтады. Қар қылау-қылау болып жиналып, біртіндеп молаятыны сияқты, бала да қатты сөзбен емес, жылы қабақ, мейірім, дұрыс бағыт және тұрақты тәрбиемен өседі. Мұнда тура мағынасы — қардың ұлпа түрінде түсуі мен жиналуы; астарлы мағынасы — тәрбиенің бір күндік емес, күнделікті ықыласпен берілетін еңбек екені. Балаға ұрыс-керіс, қорқыту емес, түсіндіру, үлгі көрсету және қамқорлық қажет.
Образдар мен теңеулер
«Қар қылаумен өседі» дегендегі қар — аз-аздан қосылып, үлкен нәрсеге айналатын құбылыстың бейнесі. Ол тәрбиенің де ұсақ көрінетін, бірақ үздіксіз қайталанатын әсерін көрсетеді. «Сылау» сөзі баланы еркелету ғана емес, баптау, жұбату, көңілін табу, жақсы сөзбен баулу дегенді білдіреді. Яғни бала жүрегі жұмсақ сөзге тез ашылады, мейірім арқылы тәрбиені қабылдайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-анаға, ұстазға, тіпті үлкендердің өзара қарым-қатынасына да қатысты. Мысалы, бала үй тапсырмасын орындамаса, оны ұрсып емес, сабырмен түсіндіріп, күн сайын әдет қалыптастырса, нәтиже жақсы болады. Тәрбиенің күші — тұрақтылық пен мейірімде.
Bala sylaýmen ósedi.