Балаға жанның ашуы бірдей,
Қай қолыңды кессең де,
Жанға батуы бірдей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал балаға деген сүйіспеншілік пен ата-аналық мейірімнің өте терең екенін білдіреді. Адам үшін өз баласының қай-қайсысы да бірдей қымбат, сондықтан олардың біреуіне тиген ауыртпалықтың бәрі жүрекке бірдей батады. Тура мағынада қолдың қайсысын кессең де, денеге ауыр екені сияқты, астарлы мағынада баланың қайсысына да келетін қасірет ата-анаға бірдей әсер етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жан" — ата-ананың жүрегі, ішкі сезімі, мейірімі. "Қол" — баланы емес, адамның өз бөлшегін, өз денесін бейнелейтін образ. Қолдың кесіліп ауыруы дененің қай жері ауырса да, адамның тұтас қиналатынын аңғартады. Сол сияқты бала да ата-ана үшін бөлінбес бір бүтіннің сыңары.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір үйде бірнеше бала болса, олардың біреуінің қиын жағдайға тап болуы ата-ананы қатты алаңдатады, өйткені олар бәрін тең көреді. Сондықтан бұл сөз ата-ананы балаларына бірдей қарауға, ал балаларды бір-біріне жанашыр болуға үндейді.
Qaı qolyńdy kesseń de,
Janǵa batýy birdeı.