Баланың тұңғышы ыстық, кенжесі тәтті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ата-ана үшін тұңғыш бала ерекше ыстық көрінеді, ал кенже бала еркелікке жақын болып, тәтті, сүйкімді болып сезіледі. Астарлы мағынасы — әр баланың өз орны, өз қадірі бар. Тұңғышқа көбіне жауапкершілік пен үміт артылады, ал кенже балаға қамқорлық пен мейірім көбірек беріледі. Бірақ ата-ананың жүрегіндегі сүйіспеншілік бәріне бірдей, тек оны сезіну жолы әртүрлі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ыстық» сөзі — жүрекке жақын, қадірлі, алғашқы перзент деген ұғымды білдіреді. «Тәтті» сөзі — сүйкімді, еркелеу, жұртқа жылы көрінетін кенже баланың бейнесі. Қазақ ұғымында тәтті нәрсе жанға жағымды, сондықтан кенже бала да отбасындағы ерекше мейірімнің символы ретінде алынады. Бұл екі образ арқылы ата-ананың балаға деген ықыласы, ішінара айырмашылығы нәзік жеткізіледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасындағы балаларға бірдей көңіл бөлу, бірақ олардың мінезі мен жас ерекшелігін түсіну керегін еске салады. Мысалы, үлкені студент болып жауапкершілік арқаласа, кенжесі әлі мектепте жүрсе, екеуіне де өз деңгейіне сай қолдау қажет. Мақал ата-ана мейірімінің шексіз екенін, балалардың бәрі де қымбат екенін аңғартады.