Ата-ана туралы 307
Ата-ана туралы мақал-мәтелдер: отбасы қадірі, тәрбие мен құрмет жайлы даналық сөздер.
307
Мақал-мәтел
122.6K
Қаралым
399
Орташа
Сұрыптау:
Қарға баласын «аппағым» дер,
Кірпібаласын «жұмсағым» дер.
Кірпібаласын «жұмсағым» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әрбір ата-ана өз баласын ерекше жақсы көріп, оны өзіне ең қымбат, ең көркем етіп…
Қанша жақсы болса да,
Қайын атаң әкеңдей,
Қайын енең шешеңдей болмас.
Қайын атаң әкеңдей,
Қайын енең шешеңдей болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстық пен қан жақындығының орнын ештеңе толық баса алмайтынын білдіреді. Қайын ата мен…
Асығу - баланың ісі,
Аттандыру - ананың ісі.
Аттандыру - ананың ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала асығып, бір іске тез ұмтылады, ал ана баласын жолға шығарып салуды…
Бала атадан ширек кем де туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бала әкесінен бір шама кіші, әлсіздеу, тәжірибесі аз болып туады. Астарлы…
Аталы ұл - қожалы құл.
Негізгі мағынасы Аталы, тәрбиелі, текті әкеден туған ұлдың қадірі биік болады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағынада…
Күнде бір мақал
«Ата-ана туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Тай өссе, ат шығады,
Ұл өссе, әке тынығады.
Ұл өссе, әке тынығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тай ер жетіп ат болады, ал ұл бала өсіп, азамат қатарына қосылғанда…
Қар қылаумен өседі,
Бала сылаумен өседі.
Бала сылаумен өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің нәзік те жүйелі болуы керегін айтады. Қар қылау-қылау болып жиналып…
Атадан бала, мойыннан жаға озбайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мойындағы жаға өз орнынан ұзап кетпейді, ал бала атадан алыс кетпейді…
Жұмақ аналардың табанының астында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ананың қадірі мен орны бәрінен биік екенін білдіреді. Тура мағынасында жұмақ ананың…
Ата-ананы сыйлаған көп жасар,
Сыйламаған жан қинар.
Сыйламаған жан қинар.
Негізгі мағынасы Ата-ананы құрметтеген адам өмірде берекелі, абыройлы болады деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы…
Әке отырып, ұл сөйлегеннен без,
Ана отырып, қыз сөйлегеннен без.
Ана отырып, қыз сөйлегеннен без.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкеннің орнын сыйлауды, кішінің жөнсіз сөзге араласпауын ескертеді. Тура мағынасында: әке…
Ана - біреу, ағайын - алтау.
Негізгі мағынасы «Ана - біреу, ағайын - алтау» мақалы ананың орнын ешкім баса алмайтынын білдіреді. Тура мағынасы…
Ұлы - ұрымға, қызы - Қырымға.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл баланың ер жетіп, алысқа барып ел көріп, қызмет қылып, өз орнын табатынын білдіреді. Қыз…
Ана сүтімен бітпеген қасиет
Тана сүтімен сіңбейді.
Тана сүтімен сіңбейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға туа бітетін не ерте жастан бойға сіңетін қасиет кейін оңай өзгермейтінін білдіреді…
Ер адамның алдында
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер адамның да, әйел адамның да өмірде өз орнын, өзіне лайық игі ісі мен берекелі тіршілігі…
Ана алдында - құрмет,
Ата алдында - қызмет.
Ата алдында - қызмет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-анаға деген құрмет пен парызды қатар айтады. Ана алдында — құрмет көрсету керек, өйткені…
Батырды екі долы қатынның бірі туады,
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың батыр, би, көсем болып қалыптасуы тек табиғи қабілетке ғана емес, ана…
Ата үйі - алтын бесік,
Кірсем-шықсам, сипалар.
Кірсем-шықсам, сипалар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың үйін, туған ошақты аса қымбат, қасиетті орын ретінде суреттейді. «Алтын бесік»…
Анаңа рақым етпесең,
Балаңнан рақым күтпе.
Балаңнан рақым күтпе.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — анаңа мейірім, қамқорлық, құрмет көрсетпесең, өз балаңнан да сондай рақым…
Төркін десе, қыз төзбейді,
Тұз десе, түйе төзбейді.
Тұз десе, түйе төзбейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал алыста жүрген жанның өз еліне, төркініне тартатынын білдіреді. Қыз бала өз төркінін сағынып…
Бала - жаның, мал - иманың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың ата-ана үшін қаншалықты қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасында қарасақ, бала…
Жаман бала ата-анасын қинайды,
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесі ата-анаға тікелей әсер ететінін айтады. Жаман бала өз қылығымен…
Ақ жаулығы ананың,
Ақ көрпесі баланың.
Ақ көрпесі баланың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мен бала арасындағы мейірім мен қамқорлықтың ажырамас байланысын білдіреді. Тура…
Ақ қойдың қаны,
Ақ батаның заңы.
Ақ батаның заңы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақ ниет пен адал тілектің қадірін білдіреді. Тура мағынасында «ақ қойдың қаны» — құрбандық…
Өз ағасын ағалай алмаған
Кісі ағасын жағалай алмас.
Кісі ағасын жағалай алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өз туған ағасын құрметтеп, сыйлай алмаған адам басқа біреудің ағасына да…
Қыз - әкесіне жұлдыз, шешесіне күн.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың ата-ана өміріндегі орны ерекше екенін білдіреді. Әкесі үшін ол — түнді жарық…
Бота алғанша бата ал.
Негізгі мағынасы «Бота алғанша бата ал» деген мақалдың тура мағынасы — мал-мүлік, пайда қумай тұрып, үлкеннің ақ…
Баласының былдырын
анасы ғана ұғады .
анасы ғана ұғады .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сәби анық сөйлемесе де, оның былдырлаған үнін анасы түсінеді. Астарлы…
Атадан жақсы ұл туса,
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың тәрбиесі мен ұрпақтың мінезі өмірге тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл…
Ата-анасыз үйлерде насай-топыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана жоқ үйдің берекесі кем, іші бос, тынысы тар болатынын білдіреді. Тура мағынасында…
Ата ұлы аталықтың сөзін айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінен көргенін, естігенін, үйренгенін қайталайды деген сөз…
Атадан бала туса игі,
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата мен бала арасындағы сабақтастықты, жақсы тәрбиенің ұрпаққа жалғасуын дәріптейді. Тура…
Әке - бауыр, бала - тас.
Негізгі мағынасы «Әке - бауыр, бала - тас» деген мақал әкенің балаға деген мейірімі мен сүйіспеншілігі шексіз, ал…
Көргенсізден көрдемше бала туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тәрбиесі мен мінезі ұрпаққа тікелей әсер ететінін білдіреді. Тура мағынасында…
Баланың жақсысы - сүйініш,
жаманы - күйініш.
жаманы - күйініш.
Негізгі мағынасы Баланың жақсысы ата-анаға қуаныш, үміт, мақтаныш әкеледі. Ал тәрбиесіз, тыңдамайтын, теріс мінезді…
Ата ұлын күндеген,
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлагы жоқ таумен тең.
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлагы жоқ таумен тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата мен бала арасындағы сыйластықтың, түсіністіктің қаншалықты маңызды екенін айтады. Тура…
Қыз өссе - үйге жұт,
Ұл өссе - үйге құт.
Ұл өссе - үйге құт.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз баланың өсуі үй ішіне ауыртпалық әкеледі, ал ұл баланың өсуі үйге…
Бала жақсы болса - бала,
Жаман болса - пәле.
Жаман болса - пәле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі отбасына тікелей әсер ететінін айтады. Бала жақсы, өнегелі…
Үйінде атасы бардың
берер батасы бар .
берер батасы бар .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйінде атасы бар адамның үлкеннің батасын алып отыратыны. Астарлы…
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бұтағы жайқалған ағаш ұзақ жасап, қуатын сақтап тұрғандай көрінеді…
Ең көп оқылған
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде анық…
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, ең…
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сана…
«Ата-ана туралы» мақал-мәтелдерде ата мен ананың бала өміріндегі орны, перзенттік парыз және ұрпақ сабақтастығы айтылады. Халық даналығы ананы мейірім мен шексіз махаббаттың, әкені қорған мен өнегенің бейнесі ретінде көрсетеді, ал баланы ата-ананың жалғасы деп біледі.
«Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалы ата мен баланың ажырамас байланысын бейнелейді. «Ананың ізін қыз басар, Әкенің ізін ұл басар» ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын айтады. «Алты аға бірігіп әке болмас, Жеті жеңге бірігіп ана болмас» әке мен ананың орнын ешкім баса алмайтынын көрсетеді, ал «Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, қарызын өтей алмайсың» ана еңбегінің өтеусіз екенін айтады.
Бұл мақалдарды ата-анаға құрмет, отбасы, Аналар күні тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда, ата-анаға арналған тілекте қолдануға болады. Отбасы жайлы көбірек мақалды «Отбасы туралы» бөлімінен табасыз.
«Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалы ата мен баланың ажырамас байланысын бейнелейді. «Ананың ізін қыз басар, Әкенің ізін ұл басар» ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын айтады. «Алты аға бірігіп әке болмас, Жеті жеңге бірігіп ана болмас» әке мен ананың орнын ешкім баса алмайтынын көрсетеді, ал «Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, қарызын өтей алмайсың» ана еңбегінің өтеусіз екенін айтады.
Бұл мақалдарды ата-анаға құрмет, отбасы, Аналар күні тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда, ата-анаға арналған тілекте қолдануға болады. Отбасы жайлы көбірек мақалды «Отбасы туралы» бөлімінен табасыз.