Бала болсаң болғандай бол,
Ағайынға қорғандай бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жас болсаң да, елге пайдаң тиетін, сөзің де, ісің де салмақты азамат бол дегенді білдіреді. «Бала болсаң болғандай бол» — тек жаспен өлшенбей, мінезіңмен, тәртібіңмен, жауапкершілігіңмен таныл дегені. Ал «Ағайынға қорғандай бол» — туған-туысқа сүйеу, тірек, қиын кезде пана болуға шақырады. Яғни, адам өз басының ғана қамын ойламай, айналасына қорған болатын деңгейге жетуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қорған» сөзі бекініс, паналау орны деген образ береді. Бұл — ағайынның басына іс түссе, демеу болатын мықты адамды меңзейді. «Болғандай бол» тіркесі де жай жетілу емес, толықсып, жөн білетін, елге сыйлы болуды аңғартады. Мұнда жігіттің қадірі күшпен емес, ақылмен, қамқорлықпен өлшенеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үлкен отбасында да, қоғамда да өте орынды. Мысалы, жас маман болып жұмысқа орналасқан адам өз кәсібін меңгеріп қана қоймай, үйдегі ата-анаға, бауырларға қолдау көрсетсе, осы мақалдың мәнін орындағаны. Яғни, табысты адам — өзіне ғана емес, жақындарына да сүйеніш болатын адам.
Aǵaıynǵa qorǵandaı bol.