Бала атадан ширек кем де туады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бала әкесінен бір шама кіші, әлсіздеу, тәжірибесі аз болып туады. Астарлы мағынасы: әр ұрпақ өзінен бұрынғы буыннан кем болмауға, қайта оны толықтырып, өсіп-өркендеуге тиіс. Яғни бала ата жолын жалғастырғанымен, өз бетімен дамып, азамат болып қалыптасуы керек деген ой айтылады. Мұнда тек дене күші емес, ақыл, мінез, өмірлік тәжірибе де меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ата» — өмір көрген, тәжірибелі буынның бейнесі. «Бала» — өсіп келе жатқан ұрпақ, болашақтың иесі. «Ширек кем» деген сөз нақты санды білдірмейді, ол салыстыру арқылы баланың әкеден әлсіз басталатынын, бірақ бұл табиғи құбылыс екенін аңғартады. Сонымен бірге, балаға үміт арту, оның бойынан әке мінезінің жалғасын көру сияқты астар бар.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал тәрбие мен жауапкершілікке қатысты жиі айтылады. Мысалы, әкесі еңбекқор, сабырлы адам болса, баласы да сол қасиеттерді үйреніп, тіпті біліммен, жаңа көзқараспен оны толықтырып, одан биікке көтерілуі мүмкін. Сондықтан ата-ана баласына тек мұра емес, дұрыс өнеге қалдыруы керек.