Ата-ана туралы 307
Ата-ана туралы мақал-мәтелдер: отбасы қадірі, тәрбие мен құрмет жайлы даналық сөздер.
307
Мақал-мәтел
122.6K
Қаралым
399
Орташа
Сұрыптау:
Ата даңқымен ұл өтер,
Ана даңқымен қыз өтер.
Ана даңқымен қыз өтер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінің, ал қыз бала шешесінің атымен, беделімен танылып өседі…
Арғымақты жамандап,
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға бардың қадірін білуге, әсіресе асыл нәрсе мен жақын туыстың бағасын түсінуге үндейді…
Өз қолыңда болмаса, әкең де жат.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз ісіне, өз ырысына, өз күнкөрісіне өзі ие болмаса, оған ең жақын…
Ұлдың ұяты әкеге,
Қыздың ұяты шешеге.
Қыздың ұяты шешеге.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі, мінезі, жүріс-тұрысы ата-ананың беделімен тікелей байланысты екенін…
Жаттан жеген майлы астан,
Жақынның жұдырығы артық.
Жақынның жұдырығы артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бөтеннің сыйлап берген мол, дәмді асына қарағанда, өз жақыныңның тіпті…
Күнде бір мақал
«Ата-ана туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Атадан пұл қалғанша ұл қалсын.
Негізгі мағынасы Атадан қалған ең қымбат мұра — ақша да, дүние де емес, артында жақсы ұрпақтың қалуы. Мақалдың тура…
Ак қалпақты көрінсе,
Ата-екем менің демеймін бе?
Ақ жаулықты көрінсе,
Ене-екем мснің демеймін бе?
Ата-екем менің демеймін бе?
Ақ жаулықты көрінсе,
Ене-екем мснің демеймін бе?
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкенге құрмет, ел ішіндегі жақындық пен туыстықты қадірлеу туралы айтады. Ақ қалпақ киген…
Ұлыңды алып қыз берсе - қорлағаны Құдайдың ,
Қызыңды алып ұл берсе - сыйлағаны Құдайдың .
Қызыңды алып ұл берсе - сыйлағаны Құдайдың .
Негізгі мағынасы Бұл мақал құда түсу, қыз алысып, ұл беру арқылы екі әулеттің арасы жақындап, сыйластықтың күшейетінін…
Бала жұмсасаң, артынан өзің барарсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер балаға бір іс тапсырсаң, оның соңын түзетуге немесе бақылауға өзің…
Атадан жақсы ұл туса,
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата тәрбиесінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл елге тірек, жұртқа…
Өлі - тірінің азығы,
Бір сөз - мың сөздің қазығы.
Бір сөз - мың сөздің қазығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі адам өлген кісінің артында қалған асын, малын, мұрасын пайдаланады…
Атаның салған жолы бар,
Ананың тіккен тоны бар.
Ананың тіккен тоны бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана тәрбиесінің, өнегесінің бала өміріндегі орнын айтады. Тура мағынасында, әке баласына…
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас тегіне.
Тартпай қоймас тегіне.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамнан туған бала кейде мінезі не қылығы жағынан жаман болып…
Үлкен бастар, кіші қоштар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкені жол бастайды, кішісі оның соңынан ереді, амандасады, ілтипат…
Атаның көңілі балада,
Баланың көңілі далада.
Баланың көңілі далада.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен бала арасындағы табиғи айырманы көрсетеді. Тура мағынасы бойынша, атаның, яғни…
Ұл туғанға күн туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл бала дүниеге келгенде, әулеттің қуанышы артып, үміті оянады дегенді білдіреді. Тура…
Ата өнері - балаға мұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-анадан, әсіресе әкеден көрген өнер, кәсіп, қабілет пен жақсы мінездің балаға мұра болып…
Ата тұрып, бала сөйлесе - шіркіндігі,
Аға тұрып, іні сөйлесе - еркіндігі.
Аға тұрып, іні сөйлесе - еркіндігі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкеннің жолын кішінің бұзбауы керек екенін айтады. Тура мағынада, әке отырғанда баланың…
Келінің жаман болса, ұлыңнан көр,
Күйеуің жаман болса, қызыңнан көр.
Күйеуің жаман болса, қызыңнан көр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — келін мен күйеудің мінезіндегі кемшілік көбіне оларды алған ұл мен қыздың…
Жетім қыздың жеңгесі көп.
Негізгі мағынасы Жетім қыздың жақын қамқоршысы аз болмайды, яғни ол жалғыз қалғанмен, ел-жұрт, туыс-туған оны сыртқа…
Он бала бір әкеге жүк болмайды,
Бір әке он балаға жүк болады.
Бір әке он балаға жүк болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: он бала бірігіп бір әкеге ауырлық түсірмейді, ал бір әкенің он баланы…
Әкең өлсе өлсін, әкеңді көрген өлмесін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы қатқыл көрінгенімен, астарында терең өмірлік ой жатыр: өз әкеңнен айырылсаң…
Ана тілегі балада,
Бала тілегі далада.
Бала тілегі далада.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мен баланың тілегін салыстырып, олардың арман-мақсаты екі басқа арнаға түсетінін…
Бір анадан жақсы да, жаман да туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір анадан туған балалардың мінезі де, тағдыры да әртүрлі болуы мүмкін…
Ағайын - ағайынның айнасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ағайын адамдар бір-біріне ұқсас, бірін-бірі көрсететін жақын орта дегенді…
Інінің реті - тас қару,
Ағаның жолы - басқару.
Ағаның жолы - басқару.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын арасындағы орынды, жауапкершілікті және қызмет бөлінісін білдіреді. «Інінің реті…
Мейірімділікті анадан үйрен,
Әділдікті данадан үйрен.
Әділдікті данадан үйрен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы ең асыл қасиеттерді үйрететін екі үлкен мектепті көрсетеді: ананы және…
Анасын сыйламағанды адал деме,
Ұстазын сыйламағанды адам деме.
Ұстазын сыйламағанды адам деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен ұстазға құрмет көрсетпеген адамды толық адамгершілік иесі деп санауға…
Ұлың үйленсе - ырысың,
Қызың орын тапса - өрісің.
Қызың орын тапса - өрісің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана үшін баланың ер жетіп, өз орнын табуы үлкен қуаныш пен береке екенін білдіреді. Ұл…
Ата қарғысы - оқ.
Негізгі мағынасы «Ата қарғысы - оқ» деген мақал әкенің наласы өте ауыр, әсері қатты болады дегенді білдіреді. Тура…
Ата-анаң бар болсын,
Бала кезде жар болсын.
Бала кезде жар болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-анаң тірі, аман-есен болса, бала кезіңде тірек те, қорған да солар болады деген ойды…
Алғаның жаман болса,
Қонағың кетеді.
Ұлың жаман болса,
Бақытың кетеді.
Қонағың кетеді.
Ұлың жаман болса,
Бақытың кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі адам сапасының, әсіресе жар мен ұл тәрбиесінің өмірге тікелей әсер ететінін…
Ақымақ тойынса, туысқанын танымайды
Ақылды тойынса, тәубесінен жаңылмайды.
Ақылды тойынса, тәубесінен жаңылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі мінезі тоқшылықта, молшылықта немесе жақсы жағдайда байқалатынын айтады. Ақымақ…
Атадан жақсы ұл туса,
есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан нашар ұл туса,
төрдегі басын есікке сүйрер.
есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан нашар ұл туса,
төрдегі басын есікке сүйрер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың тәрбиесі мен ұрпақтың мінезі бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Жақсы ұл…
Жалғыз бала атқа шапса,
Шешесі бұтын, әкесі тақымын қысады.
Шешесі бұтын, әкесі тақымын қысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жалғыз баланың ата-ана үшін қаншалықты қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасы — жалғыз ұл…
Атаның жүгі - атанның жүгі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атаның көтерген жүгін атан түйе ғана тарта алады деген ой. Астарлы…
Құда болғанша, құлы мен биін сұрас,
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалыққа адамды асықпай, әуелі жөндеп танып барып бар деген ой айтады. «Құда болғанша, құлы…
Үлкенге - ізет, кішіге - ақыл.
Негізгі мағынасы Үлкенге құрмет көрсету, кішіге жөн сілтеу — адам тәрбиесінің басты өлшемі. Бұл мақалдың тура мағынасы…
Ананың басқан жерінде пейіш бар.
Негізгі мағынасы Ананың жүрген жері де, басқан ізі де қасиетті деген ой айтылады. Бұл мақал ананың қадірі мен…
Құс балапаны үшін торға түседі,
Ата баласы үшін азапқа түседі.
Ата баласы үшін азапқа түседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға деген шексіз мейірімін білдіреді. Құс өз балапанын қорғау үшін қандай…
Ең көп оқылған
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде анық…
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, ең…
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сана…
«Ата-ана туралы» мақал-мәтелдерде ата мен ананың бала өміріндегі орны, перзенттік парыз және ұрпақ сабақтастығы айтылады. Халық даналығы ананы мейірім мен шексіз махаббаттың, әкені қорған мен өнегенің бейнесі ретінде көрсетеді, ал баланы ата-ананың жалғасы деп біледі.
«Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалы ата мен баланың ажырамас байланысын бейнелейді. «Ананың ізін қыз басар, Әкенің ізін ұл басар» ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын айтады. «Алты аға бірігіп әке болмас, Жеті жеңге бірігіп ана болмас» әке мен ананың орнын ешкім баса алмайтынын көрсетеді, ал «Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, қарызын өтей алмайсың» ана еңбегінің өтеусіз екенін айтады.
Бұл мақалдарды ата-анаға құрмет, отбасы, Аналар күні тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда, ата-анаға арналған тілекте қолдануға болады. Отбасы жайлы көбірек мақалды «Отбасы туралы» бөлімінен табасыз.
«Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалы ата мен баланың ажырамас байланысын бейнелейді. «Ананың ізін қыз басар, Әкенің ізін ұл басар» ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын айтады. «Алты аға бірігіп әке болмас, Жеті жеңге бірігіп ана болмас» әке мен ананың орнын ешкім баса алмайтынын көрсетеді, ал «Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, қарызын өтей алмайсың» ана еңбегінің өтеусіз екенін айтады.
Бұл мақалдарды ата-анаға құрмет, отбасы, Аналар күні тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда, ата-анаға арналған тілекте қолдануға болады. Отбасы жайлы көбірек мақалды «Отбасы туралы» бөлімінен табасыз.