Бай күйігі етекте,
Бала күйігі жүректе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал байлықтан көрген қайғы мен уайым адамның сыртқы тіршілігінде, қолындағы дүниесінде ғана байқалатынын, ал балаға қатысты қасірет ең терең, ең ауыр қайғы екенін білдіреді. Байдың күйігі — мал-мүлкінің, дүние-жиғанының жоғалуы, шығыны, яғни «етекте» тұрған жеңілдеу уайым. Ал бала күйігі — ата-ананың жүрегін өртейтін, жанын ауыртатын, орны толмас қасірет. Астарлы мағынасы: дүние қайғысы уақытша, ал перзентке байланысты мұң адам жанын терең жаралайды.
Образдар мен теңеулер
«Етек» сөзі төменгі, сыртқы, көзге көрінетін тұсты меңзейді. Бұл — байлықтың, малдың, мүліктің адамға жүк болып тиетінін білдіретін образ. «Жүрек» — адамның ең сезімтал, ең нәзік тұсы. Сондықтан балаға қатысты қайғы жүректі жаралайтын ауыр сезім ретінде берілген. Мұнда «етек» пен «жүрек» қарама-қарсы қойылып, қайғының салмағы салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал материалдық шығын мен отбасылық қасіреттің айырмасын түсіндіру үшін айтылады. Мысалы, адам көлігі бұзылып, ақшасы кетсе, ол — дүние жоғалтудың күйігі; ал баласының ауырып қалуы — мүлде басқа, жанға бататын уайым. Мақал адамға бала қадірін, ата-ана жүрегінің нәзіктігін ұқтырады.
Bala kúıigi júrekte.