Балалы үйрек көлден кетпес,
Баласы жас елден кетпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: балалы үйрек көлден ұзап кетпейді, ал жас бала өз елінен, туған ортасынан жырақ кетуге қимайтын болады. Астарлы мағынасы: ұрпақ өсірген үйдің ырысы ортаймайды, бала мен ата қоныс арасындағы байланыс берік болады. Адам да, ел де өз тамырынан, туған жұртынан ажырамай, сол ортада өсіп-өнеді деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Балалы үйрек» — қамқорлық пен тіршіліктің белгісі. Үйректің көлден кетпеуі оның табиғи мекеніне байланғанын көрсетеді. Ал «баласы жас елден кетпес» деген жол жас ұрпақтың өз еліне, ауылына, жұртына тартып тұратынын меңзейді. Мұнда көл — үйректің тірегі болса, ел — баланың тірегі. Екеуі де өз ортасынан қуат алады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды көбіне отбасы, тәрбие, туған жер тақырыбында айтады. Мысалы, ата-ана баласын алыста оқытса да, оның елге қызмет етуін қалайды. Жас маман шетелде тәжірибе жинап келсе де, туған ауылына барып, мектеп ашып, елге пайдасын тигізсе, осы мақалдың мәні ашылады.
Balasy jas elden ketpes.