Баланың істегені білінбейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бала істеген ісінің салдарын бірден аңғармайды, оның әрекеті үлкендердің көзінен таса қалып қоюы мүмкін. Астарлы мағынасы — баланың ісі, қылығы мен тәрбиесі сырттай байқалмаса да, оның мінезі мен болашағына әсер етеді. Яғни кішкентай кезден айтылған сөз, көрген үлгі, алған тәрбие кейін анық білінеді. Мақал балалардың жас ерекшелігін, аңғалдық пен тәжірибесіздігін ескертіп, ата-ана мен үлкендерді қадағалап, дұрыс бағыт беруге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бала» — тек жас адам емес, әлі қалыптасып үлгермеген, тәрбиеге зәру жанның бейнесі. «Істегені білінбейді» деген тіркес баланың қылығын дер кезінде байқау қиын екенін меңзейді. Бұл жерде жасырын іс емес, баланың нәзік мінезі, аңғал әрекеті және оның әсері туралы ой айтылады. Мақалдың астарында баланы тәрбиелеу үшін бақылау, мейірім және сабыр керек деген ұғым жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-анаға, мұғалімге, тәрбиешіге өте орынды ескерту болып саналады. Мысалы, бала телефонда не көріп жүргенін, кіммен араласатынын үлкендер байқамай қалса, оның әсері кейін мінезінен, оқуынан, сөзінен білінеді. Сондықтан баланың әр қадамын ұсақ деп қарамай, дұрыс бағыт беріп отыру қажет.