Әке-шеше бар болсын,
Аузы, мұрны жоқ болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — әке-шешенің амандығын бәрінен жоғары қою, ал баладағы кейбір кемшілікке қарамай, олардың бар болғанын қанағат көру. Астарлы мағынасы — ата-ананың қадірі еш нәрсемен өлшенбейді. Бала үшін ең үлкен байлық — тірі әке мен тірі шеше. Ата-ана бар кезде олардың мейірімі, ақылы, қорғаны бар; сондықтан ұрпақ үшін ол ең қымбат құндылық саналады.
Образдар мен теңеулер
«Аузы, мұрны жоқ болсын» деген сөз — нақты кемістікті айтып тұрған жоқ, керісінше, өте ауыр, тіпті ойға сыймайтын жағдайды әдейі әсірелеу арқылы салыстыру жасайды. Яғни, адамда қандай да бір жетіспеушілік болса да, әке-шешенің бары бәрін өтейді деген ой беріледі. Мұнда әсірелеу тәсілі ата-ананың қадірін тереңірек сездіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ананы құрметтеу, олардың жанында жүргенде бағалай білу керегін еске салады. Мысалы, жұмысбасты адам ата-анасына уақыт таппай жүрсе, осы мақал оны ойландырып, аман кезде хабарласып, көңіл бөліп, қамқор болуға жетелейді. Бұл — отбасы байланысын нығайтатын өмірлік өсиет.
Aýzy, murny joq bolsyn.