Әкесін сыйламаған кісіні
Баласы сыйламайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-ананы құрметтеу — ұрпақ тәрбиесінің өзегі екенін білдіреді. Тура мағынасында, әкесіне ізет көрсетпеген адамға өз баласы да сондай құрметпен қарамайды. Астарлы мағынасы — үлкенге құрмет, кішіге өнеге отбасындағы мінез-құлық арқылы қалыптасады. Әке сыйы жоқ жерде тәрбие әлсірейді, ал сыйластық бар үйде бала да соны көріп өседі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «әке» — тек бір адам емес, отбасының тірегі, ақыл мен тәртіптің символы. «Бала» — болашақ ұрпақ, ата-ананың айнасы. Мұнда жасырын теңеу бар: бала әкенің ісін қайталайды, яғни көргенін істейді. Сондықтан әке мен баланың арақатынасы өмірдегі тәрбие сабақтастығын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал отбасындағы сыйластықты сақтау, үлкеннің сөзін тыңдау, балаға дұрыс үлгі болу үшін жиі айтылады. Мысалы, әкесі үйде дөрекі сөйлеп, үлкенге құрмет көрсетпесе, баласы да сондай мінезді қалыпты деп қабылдауы мүмкін. Сол себепті ата-ана өз әрекетімен тәрбие беруі керек.
Balasy syılamaıdy.