Бала жұмсасаң, артынан өзің барарсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер балаға бір іс тапсырсаң, оның соңын түзетуге немесе бақылауға өзің баруыңа тура келеді. Астарлы мағынасы — баланың тәжірибесі аз, ойы толық жетілмеген, сондықтан оған сеніп тапсырылған істі үлкеннің қадағалауы қажет. Мақал ата-ана мен үлкендердің жауапкершілігін еске салады: балаға жұмыс беру жеткіліксіз, оны үйретіп, бағыттап отыру керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бала» — тек жасөспірім емес, тәжірибесі аз, қолын жаңа үйретіп жүрген адам бейнесі. «Жұмсасаң» сөзі іске жұмсау, міндеттеу дегенді білдіреді. «Артынан өзің барарсың» дегені — істің нәтижесін тексеру, кем-кетігін түзеу қажет екенін аңғартады. Яғни, бұл жерде балаға сенімсіздік емес, оның қалыптасу жолындағы табиғи әлсіздігі көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал үйде де, мектепте де жиі қолданылады. Мысалы, ата-ана кішкентай баласын дүкенге жалғыз жіберсе, ол ақшаны ұмытып кетуі немесе қажет нәрсені дұрыс алмауы мүмкін. Сондықтан үлкендер баланы біртіндеп үйретіп, алдымен қасында барып, кейін ғана өз бетімен жібергені дұрыс.